TZOB'dan Kurban Bayramı değerlendirmesi
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Kurban Bayramı’nın hem dini-kültürel hem de ekonomik açıdan önemli bir döneme işaret ettiğini belirtti. Bayraktar, üreticiler açısından bu dönemin yıl boyunca verilen emeğin karşılığının alındığı, işletme borçlarının kapatıldığı ve yeni dönem planlamalarının yapıldığı kritik bir süreç olduğuna dikkat çekti.
Kesim beklentisi ve sektörün hareketliliği
Bayraktar, 2026 Kurban Bayramı’nda 3,3 milyon hayvanın kesilmesinin beklendiğini bildirdi. Son yıllardaki satış verileri ve saha çalışmaları doğrultusunda tahmini dağılımın yaklaşık 750 bin büyükbaş ve 2 milyon 550 bin küçükbaş şeklinde olacağı belirtildi. Kurbanlık alım-satımları, yem sanayinden veterinerlik hizmetlerine, nakliyeden kesim ve sakatat ekonomisine kadar geniş bir ticari hareketlilik yaratıyor.
Fiyatlar ve satış yöntemleri
Fiyatların illere göre ve satış yöntemlerine göre farklılık gösterdiği vurgulandı. Bazı bölgelerde satışların canlı kilogram veya karkas et fiyatı üzerinden, bazılarında ise pazarlık ya da hisseli satış usulüyle gerçekleştiği ifade edildi. Özellikle büyükşehirlerde kesim ücretlerinin satış fiyatına dahil edildiği görüldü.
Ziraat odalarından derlenen verilere göre 2026 yılında büyükbaş kurbanlık fiyatları hayvan başına 120 bin lira ile 450 bin lira, küçükbaş hayvanlar 15 bin lira ile 45 bin lira arasında değişmesi bekleniyor. Canlı kilogram fiyatları için tahminler ise büyükbaşta 340 lira ile 520 lira, küçükbaşta 300 lira ile 520 lira aralığında bildirildi.
Ülke ortalamasına göre canlı kilogram fiyatları büyükbaşta 411 lira 19 kuruş, küçükbaşta 397 lira 61 kuruş seviyesinde. Geçen yıla göre fiyat artışı büyükbaşta yüzde 36,9, küçükbaşta yüzde 29,3 olarak kaydedildi. Ortalama canlı kilogram fiyatı büyükbaşta 300 lira 38 kuruştan 411 lira 19 kuruşa, küçükbaşta 307 lira 52 kuruştan 397 lira 61 kuruşa yükseldi.
Büyükşehirlerde canlı kilogram fiyatları örnekleri: İstanbul Avrupa Yakası büyükbaşta 480-520 lira, Anadolu Yakası 480-500 lira, Ankara ve İzmir’de 380-450 lira aralığında.
Hisseli satışlar ve maliyet artışları
Bayraktar, 2026 yılında büyükbaş hayvanlarda hisseli satışların yaygınlığını sürdürdüğünü, hisse bedellerinin illere göre farklılık göstermekle birlikte ortalama 25 bin lira ile 60 bin lira arasında değiştiğini belirtti. Bayram yaklaşırken talebe bağlı olarak bu fiyatlarda dalgalanmalar olabileceği vurgulandı.
Kurbanlık fiyatlarındaki yükselişte yem, işçilik, veterinerlik hizmetleri, ilaç, elektrik, mazot ve nakliye giderlerindeki artışların etkili olduğu kaydedildi. İşletmelerde çalışan işçilere ödenen brüt asgari ücret geçen yıl 26 bin 5 lira iken bu yıl yaklaşık yüzde 27 artışla 33 bin 30 lira oldu. Saman tonu geçen yıl 3 bin 733 lira iken yüzde 106,3 artışla 7 bin 768 liraye, besi yemi 12 bin 835 lira iken yüzde 37,7 artışla 17 bin 673 liraye, kuru yonca otu 10 bin 958 lira iken yüzde 36,1 artışla 14 bin 910 liraye yükseldi.
Elektriğin kilovat fiyatı geçen yıla göre yüzde 25,1 artışla 377,2 kuruştan 472,8 kuruşa, mazot fiyatları ise yüzde 46 artışla 46 lira 94 kuruştan 68 lira 51 kuruşa ulaştı. Nakliye maliyetlerinde de ciddi artışlar gözlendi; örnekler olarak Kars’tan Ankara’ya taşıma geçen yıl 55 bin lira iken bu yıl 80 bin lira, İstanbul’a nakliyeler 70 bin liradan 95 bin liraya, Bursa ve İzmir’e 75 bin liradan 100 bin liraya çıktı.
Vekâletle kesim uygulamaları
Bayraktar, dernek ve vakıfların yurt içi ve yurt dışında vekâletle kurban kesim organizasyonları gerçekleştirdiğini, özellikle yurt dışı uygulamalarının son yıllarda arttığını belirtti. Vakıf ve derneklerin yurt dışı organizasyonlarında uyguladıkları düşük fiyat politikalarının bazı vatandaşları bu organizasyonlara yönelttiği, bunun ise iç piyasada üreticilerin satışlarını olumsuz etkilediği ifade edildi. Bayraktar, kurban kesimlerinin ülke içinde yapılmasının ve etlerin soğuk zincirle ihtiyaç sahiplerine ulaştırılmasının üretici ve sektör açısından korunma sağlayacağını vurguladı.
Kurban pazarlarında altyapı sorunları
Üreticilerin kurban pazarlarındaki hizmetlerin yetersiz olduğunu belirttiği; belediyelerin bu alanları kamu hizmeti anlayışıyla değerlendirmesi gerektiği ifade edildi. Kesim alanlarındaki kapasite ve hijyen eksikliklerinin giderilmesinin, üretici maliyetlerinin düşürülmasının ve vatandaşların alım gücüne olumlu yansımalarının önemine dikkat çekildi.
Ekonomik büyüklük: toplam harcama tahmini
Ortalama 400 kilogram canlı ağırlığa sahip bir büyükbaş için canlı kilogram fiyatı 411 lira 19 kuruş kabul edildiğinde, bayram süresince kesilecek yaklaşık 750 bin büyükbaş için ödenecek tutarın 123 milyar 357 milyon liraye ulaşacağı tahmin ediliyor. Küçükbaşta ortalama satış fiyatı 26 bin 900 lira varsayıldığında, yaklaşık 2 milyon 550 bin küçükbaş için ödenecek tutar 68 milyar 595 milyon lira olarak öngörülüyor. Buna göre toplam harcamanın yaklaşık 192 milyar lira seviyesinde olacağı tahmin ediliyor.
Deri ekonomisinde yaşanan kayıplar
Bayraktar, kurbanlık hayvanlardan elde edilen derilerin deri ve tekstil sanayisi için önemli bir hammadde olduğunu ancak deri toplama ve işleme süreçlerindeki sorunlar nedeniyle bu değerlerin yeterince değerlendirilemediğini kaydetti. Toplama maliyetlerinin yükselmesi, piyasadaki durgunluk ve deri toplayıcı sayısının azalması sonucu birçok bölgede derilerin düşük bedellerle el değiştirdiği veya hiç toplanmadığı, özellikle küçükbaş derilerinde kayıpların belirgin olduğu bildirildi. Toplama merkezlerinin etkinleştirilmesi ve derinin stratejik hammadde olarak değerlendirilmesinin önemi vurgulandı.
Kasaplık hizmetleri ve ekonomik hacim
Kasaplık hizmetlerinin bayram döneminde önemli bir ekonomik alan oluşturduğu belirtildi. Büyükbaş hayvanlarda yalnızca kesim, yüzme ve dörde bölme için ücret aralığı 10 bin lira ile 15 bin lira, detaylı parçalama için 15 bin lira ile 20 bin lira arasında; küçükbaş hayvanlarda ise kesim ücretleri 1.500 lira ile 2.500 lira arasında değişiyor. Varsayımlar altında kasaplara ödenecek toplam tutarın yaklaşık 8,2 milyar liraye ulaşacağı öngörülüyor. Kelle, işkembe, bağırsak gibi sakatat ürünlerinin de önemli bir ekonomik değer oluşturduğu ifade edildi.
Et ve Süt Kurumu’nun rolü
Bayraktar, satışların beklendiği düzeyde gerçekleşmemesi halinde Et ve Süt Kurumu’nun elde kalan hayvanları üreticinin yaptığı ek masrafları da dikkate alarak mağduriyet oluşturmayacak fiyatlarla satın almasının önemine dikkat çekti. Bu yaklaşımın kurbanlık yetiştiriciliğinin sürdürülebilirliği açısından kritik olduğu belirtildi.
Son olarak Bayraktar, aylar boyunca büyük emekle yetiştirdiği hayvanlarını pazara getiren üreticilere bol ve bereketli kazanç dileyerek, milletin Kurban Bayramı’nı şimdiden tebrik etti.
TZOB BAŞKANI BAYRAKTARYAKLAŞAN KURBAN BAYRAMI ÖNCESİ KURBANLIK FİYATLARI HAKKINDA DEĞERLENDİRMELERDE BULUNDU.
