Türk-Yunan Nüfus Mübadele Süreci
Trakya Üniversitesi (TÜ) Göç ve Mübadele Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Hacer Ateş, Türkiye ve Yunanistan arasında imzalanan mübadele sözleşmesiyle binlerce Türk ve Rum'un yaşadıkları topraklardan ayrıldığını ifade etti.
Mutabakatın Tarihi ve Kapsamı
Doç. Dr. Ateş, Türk-Yunan nüfus mübadelesinin 102'inci yıldönümü dolayısıyla Anadolu Ajansı muhabirine yaptığı açıklamada, 30 Ocak 1923'te imzalanan sözleşmenin; İstanbul'daki Rumlar ile Batı Trakya'daki Müslümanlar hariç Türkiye'deki Ortodokslar ile Yunanistan'daki Müslüman Türklerin karşılıklı yer değiştirmesine neden olduğunu belirtti.
Mübadele Öncesi Koşullar
Ateş, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı ve 1. Balkan Savaşı'nın ardından Rumeli'den Anadolu'ya yaşanan kitlesel göçlerin mübadelenin arka planını oluşturduğunu vurguladı. Ayrıca, mübadelenin yalnızca göç olarak tanımlanamayacağını, bu süreçte alınan göç kararlarının merkezi otoriteler tarafından verildiğini belirtti.
Geçiş Süreci ve Göçmen Sayıları
Selanik, Serez, Kavala, Drama, Kalikratya gibi Yunanistan'ın çeşitli bölgeleri ile Ege adaları Girit, Midilli, Limni, Sakız’dan çok sayıda Müslüman Türk'ün Türkiye'ye geldiğini ifade eden Ateş, mübadillerin deniz yoluyla önce liman kentlerinde karantina bölgelerindeki misafirhanelerde bekletildiğini ve ardından Anadolu'nun önceden belirlenen şehirlerine sevk edildiğini açıkladı.
Mübadele konusunu ele alan araştırmalarda Türkiye'den Yunanistan'a giden Rum nüfusun yaklaşık 1 milyon 200 bin, Yunanistan'dan Türkiye'ye gelen mübadillerin ise yaklaşık 500 bin civarında olduğu kaydedilmektedir.
Uyum Sürecine Dair Önlemler
Doç. Dr. Ateş, mübadillerin uyum sorunu yaşamamaları için çeşitli önlemler alındığını dile getirdi. İskan edilecek bölgelerin coğrafi özelliklerinin ve üretim imkanlarının, geldikleri bölgelerle benzer özelliklere sahip olmasına dikkat edildiğini anlatan Ateş, böylece mübadillerin yeni yerlerine daha kolay uyum sağlamasının ve bir an önce üretici duruma gelmelerinin hedeflendiğini söyledi.
Mübadele Sürecinin Sonuçları
1924 yılı, mübadele sürecinin en yoğun dönemini kapsamaktadır. İlerleyen yıllarda göçlerin yoğunluğu giderek azalmış ve 1930 yılında iki ülke arasında Ankara’da yapılan bir anlaşma ile mübadele uygulamasına son verilmiştir.
