TBMM Başkanı'nın TÜRKPA 15. Genel Kurulu'ndaki mesajı:
TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Kırgızistan Parlamentosunun ev sahipliğinde Irıs Ordo Kongre Merkezi'nde gerçekleştirilen TÜRKPA 15. Genel Kurulu'nda konuştu. Toplantıda, dönemin devriyle ilgili tebrik ve teşekkürlerin ardından günün en kritik gündem maddelerinden biri olan yapay zeka ve teknolojik dönüşüm üzerine değerlendirmelerini paylaştı. Kurtulmuş, küresel sistemde yaşanan değişimlere işaret ederek çok merkezli bir yapıya hızla geçildiğini ve bilim-teknoloji gelişmelerinin toplumların tüm alanlarını kökten etkilediğini vurguladı.
teknoloji, yapay zeka ve insan odaklı yaklaşım:
Kurtulmuş, sanayi sonrası dönemde yükselen teknoloji eksenli değişimin insan zihniyetini de dönüştürdüğünü belirterek, günümüzde yapay zekânın sadece teknoloji alanının değil; ekonomi, eğitim, sağlık ve kamu yönetimi gibi tüm alanların geleceğini şekillendiren stratejik bir güç haline geldiğini söyledi. "İnsanı merkeze alan, adil ve kapsayıcı bir yaklaşım" geliştirilmesinin zorunlu olduğunu vurgulayan Kurtulmuş, Türk dünyasının yeni teknolojilerde yalnızca taklit eden değil, geliştiren ve yön veren taraf olmasının önemine dikkat çekti.
Kendi insan kaynağını yetiştirmenin, bilimsel ve teknolojik kapasiteyi artırmanın, fikri mülkiyeti korumanın ve yeni teknolojilerin hukuki ile etik çerçevesini oluşturmanın gerekliliğini savunan Kurtulmuş, bu bağlamda "ortak bir Yapay Zeka Model Kanunu" hazırlanmasının değerlendirilmesini faydalı bulduklarını belirtti. Ayrıca 15 Mayıs 2026 tarihli Türkistan zirvesinde ortaya konan "Dijital Türk Dünyası" vizyonunun parlamentolar tarafından destekleneceğini söyledi.
dil, kültür ve dijitalleşme:
Kurtulmuş, ortak dil ve alfabenin bilimsel ve kültürel yakınlaşmayı güçlendireceğini ifade ederek, Türk dilleri üzerine büyük dil modelleri geliştirilmesinin dijital varlığı güçlendireceğini kaydetti. Yapay zekânın sağladığı imkânlarla birlikte dezenformasyon, sahte içerik üretimi ve seçim güvenliği gibi risklerin de ortak değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Türkiye'de yapay zekâ alanında yürütülen çalışmalara da değinen Kurtulmuş, 2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı ve TBMM bünyesindeki faaliyetlerin bu yaklaşıma somut örnekler olduğunu aktardı. Genç nüfusun önemine vurgu yaparak teknoloji festivalleri ve genç araştırmacı değişim programlarıyla ortak bir yetenek havuzu oluşturulmasının gerekli olduğunu söyledi.
insani krizler ve Filistin vurgusu:
Konuşmasında teknolojik dönüşümün yanı sıra dünyadaki çatışma ve insani krizlere de geniş yer veren Kurtulmuş, Gazze'de üç yılı aşan süreci "soykırım" olarak nitelendirip acilen durdurulması, kalıcı ateşkes sağlanması, insani yardımların kesintisiz ulaştırılması ve yeniden imarın başlatılmasının uluslararası sistemin önceliği olması gerektiğini söyledi. "Eğer dünya sessizliğine devam ederse Filistin toprağı üzerinde bağımsız bir devlet kurulabilecek alan kalmayacaktır" uyarısında bulundu.
Kurtulmuş, Batı Şeria'da yaşanan zorla el koyma, yerleşim genişletmeleri ve Filistinlilere yönelik şiddeti kınayarak Türkiye'nin 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin devleti kurulmasını adil ve kalıcı barışın şartı olarak gördüğünü belirtti. Parlamenter diplomasinin bu tür insan onurunu merkeze alan meselelerde aktif rol oynaması gerektiğini vurguladı.
iklim, COP31 ve yeşil dönüşüm:
Kurtulmuş, iklim değişikliğinin de küresel sınamalardan biri olduğunu hatırlatarak Türkiye'nin 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da ev sahipliği yapacağı COP31 sürecine işaret etti. 16 Kasım 2026'da TBMM ile Parlamentolar Arası Birlik'in ortak toplantısına meslektaşlarını davet etti. Parlamentoların iklimle mücadelede yasal çerçevelerin güçlendirilmesi ve kararların uygulanmasında kritik rol oynayacağını belirtti ve Türk dünyasının yeşil dönüşüm, temiz enerji ve iklim teknolojileri tecrübelerini paylaşması gerektiğini söyledi.
bölgesel işbirliği, ekonomik potansiyel ve üyelik beklentileri:
Kurtulmuş, Türk dünyasının 180 milyonu aşan nüfus ve 2,4 trilyon doları aşan ekonomik büyüklükle önemli bir potansiyele sahip olduğunu, potansiyel katılımlarla bu nüfusun 300 milyona ulaşmasının mümkün olduğunu belirtti. Lojistik, enerji arz güvenliği ve dijital bağlantısallık alanlarında işbirliğinin derinleştirilmesi gerektiğini ifade etti.
TÜRKPA'nın parlamentoları bir araya getiren bir platform olmanın ötesinde ortak geleceği inşa eden bir meclis olduğuna vurgu yapan Kurtulmuş, Özbekistan ve Türkmenistan'ın TÜRKPA çatısı altında asli üyeliklerinin önemine değinerek "Özbekistan ve Türkmenistan'ın olmadığı TÜRKPA topaldır" şeklinde güçlü ifadeler kullandı. Gözlemci üyeler Macaristan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin de süreçlerde daha etkin yer almasının birliği kuvvetlendireceğini kaydetti.
terörsüz Türkiye süreci ve TBMM çalışmaları:
Son olarak terörsüz Türkiye sürecine dair bilgi veren Kurtulmuş, TBMM'de tüm partilerin katılımıyla yürütülen müzakere sürecinin ardından hazırlanan rapor ve yasaların sonuçlarına işaret etti. 10 Ağustos'ta TBMM'de kabul edilen kanuna dair olarak 467 milletvekilinin evet oyu alındığını hatırlattı ve terör örgütünün feshiyle bölgede kalıcı barışa katkı sağlanacağı umudunu dile getirdi.
Kurtulmuş, 30 Ekim 2026'da Ankara'da düzenlenecek Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi'nin ortak hedef ve işbirliğini ileri taşımasını temenni etti. Genel Kurulun sonuçlarının hayırlı olmasını dileyerek Kırgızistan'a ev sahipliği için teşekkür etti.
NUMAN KURTULMUŞ, TÜRKPA 15. GENEL KURULU’NDA KONUŞTU
