RTÜK başkanı Daniş panelde sektörün küresel etkisini anlattı
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) Başkanı Mehmet Daniş, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından İstanbul’da düzenlenen "Türkiye Markasının Küresel Anlatısı: Türk Dizileri" panelinde Türk dizi sektörünün uluslararası başarısını değerlendirdi. Daniş, "Türk dizileri Türkiye’nin hikayesini dünyaya ihraç ediyor" sözleriyle yapımların sadece bir yayıncılık ürünü olmadığını, aynı zamanda birer kültürel ve ekonomik değer olduğunu vurguladı.
Konuşmasında sektörün ulaştığı rakamlara dikkat çeken Daniş, Türk dizilerinin 170’ten fazla ülkede izlenmekte olduğunu ve yaklaşık bir milyar izleyiciye ulaştığını, sektörün yıllık ihracat gelirinin ise 1 milyar doları aştığını söyledi. Bu başarının arkasında emeği geçen yapımcı, senarist, yönetmen ve ekran arkasındaki tüm çalışanlara tebriklerini iletti.
Başarıyı oluşturan dört temel unsur:
Daniş, Türk dizilerinin dünya çapındaki başarısını dört ana unsura bağladı: güçlü hikâye anlatıcılığı; Türkiye’nin görsel ve kültürel cazibesi; sektörün yüksek üretim kapasitesi ve dijital platformların sunduğu yeni dağıtım imkanları. Yerel hikâyelerden beslenen yapımların evrensel duygulara ulaşabilmesi ve uzun soluklu, yüksek prodüksiyon standartları sektörün deneyimini artırıyor.
RTÜK tarafından paylaşılan veriler de televizyonun Türkiye’deki önemine işaret ediyor: 26 ilde 20 bin 202 kişiyle gerçekleştirilen Medyametre 2025 Araştırması, televizyonun %82,5 ile en yaygın medya mecrası olduğunu ve vatandaşların televizyonda günlük ortalama 3 saat 40 dakika geçirdiğini gösteriyor.
Aile temsili ve içerik değerlendirmeleri:
Haziran ayında düzenlenen "Dijital Anafor-Ekran Bağımsızlığı Zirvesi" kapsamında incelenen verilerde, 2024-2025 yayın sezonunun en çok izlenen beş dizisinde yer alan 148 bölüm ve 400 saatlik içerik analiz edildi. İncelemede beş dizinin dördünde ailenin ağırlıklı olarak çatışma, rekabet, entrika ve kriz alanı olarak ele alındığı, olumsuz anne-baba temsilleri ve iletişimsizliğin öne çıktığı tespitleri paylaşıldı.
Daniş, RTÜK’ün içerik üreticilerine doğrudan "şunu anlat, bunu anlatma" demediğini; yayın özgürlüğünü demokratik toplumun temeli olarak gördüklerini, aynı zamanda izleyicinin—özellikle çocuk ve gençlerin—haklarını koruma sorumluluğu bulunduğunu belirtti. Bu anlayışla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Kültür ve Turizm Bakanlığı desteğiyle hayata geçirilen "Aile ve Çocuk Dostu Yapım ve Dizi Teşvik Ödülleri"nin önemine işaret etti; Daniş, 2026 yılında 10 ayrı kategoride toplam 25 milyon lira teşvik verileceğini açıkladı.
Sürdürülebilirlik için yeni üretim modelleri ve strateji:
Daniş, sektörün küresel başarısının sürdürülebilir kılınması gerektiğini vurgulayarak mevcut üretim modelinin bazı zorluklar getirdiğini aktardı. Türkiye’de bir dizinin ortalama bölüm süresinin 130 dakika bandında olduğunu, uzun bölüm sürelerinin ihracatta avantaj sunarken set günlerini uzattığını, maliyetleri artırdığını ve ekipte yorgunluğa yol açtığını söyledi. Bu durumun senaryoda uzatma baskısı ve daha yüksek finansman ihtiyacı doğurduğunu belirtti.
Bu bağlamda Daniş, konvansiyonel televizyonun yaklaşık 30 bölüm ve 120–150 dakikalık yapım modeli ile küresel dijital platformların 8 bölümlük, 40–60 dakikalık modelinin ayrıştırılması gerektiğini; gelecekte Türkiye’nin aynı anda iki ayrı üretim modelini yönetmesi gerektiğini ifade etti.
Sürdürülebilirlik için anahtar kelimenin "nitelik" olduğunu söyleyen Daniş, beş maddelik strateji özetini paylaştı: daha verimli üretim, riski paylaştıran finansman modelleri, hikâye çeşitlendirmesi, bölüm sürelerinin kademeli olarak makul seviyelere çekilmesi ve "Türk dizisi" anlayışından daha geniş bir Türk içerik ekosistemine geçiş. Daniş, bir yapımın çevresinde müzik, kitap, oyun, turizm rotası, gastronomi, lokasyon tanıtımı, lisanslı ürün, format ve uyarlama gibi alanların geliştirilmesinin ekonomik değeri artıracağını vurguladı.
Son olarak RTÜK Başkanı, sektörün üç güçlü yönünü—hikâye anlatma kabiliyeti, güçlü sektör yapısı ve Türkiye’nin artan kültürel görünürlüğü—doğru düzenleme, nitelikli insan kaynağı, teknolojik dönüşüm ve uluslararası iş birlikleriyle desteklediklerinde Türk dizilerinin ulaştığı coğrafyaların çok daha ötesine geçeceğine inandıklarını belirterek, hedefin dünyaya daha çok dizi izletmek değil; "kendi kültürel kimliğimizi koruyarak daha nitelikli, daha güçlü Anadolu hikâyeleri anlatmak" olduğunu yineledi.
RADYO VE TELEVİZYON ÜST KURULU (RTÜK) BAŞKANI MEHMET DANİŞ, CUMHURBAŞKANLIĞI İLETİŞİM BAŞKANLIĞI TARAFINDAN İSTANBUL'DA DÜZENLENEN ‘TÜRKİYE MARKASININ KÜRESEL ANLATISI: TÜRK DİZİLERİ’ PANELİNE KATILDI.
