Turgutlu'da asırlık kalıplarla efe çizmesi geleneğini sürdürüyor
Manisa'nın Turgutlu ilçesinde küçük atölyesinde çalışan Suat İlbey, 59 yaşında ve mesleğinde 45 yılı aşkın tecrübesi bulunuyor. İlbey, gürgen ağacından yapılmış, yaklaşık 100 yıllık kalıplarla hem körüklü hem de körüksüz efe çizmesi üretimini geleneksel yöntemlerle sürdürüyor.
El yapımı üretim ve sipariş sistemi
Ustasından öğrendiği yöntemlerle deriyi kalıplarla şekillendirerek üretim yapan İlbey, sipariş üzerine çalışıyor. Ürettiği çizmeler özellikle folklor ekipleri, Yörük Türkmen dernekleri ve devecilikle uğraşan vatandaşlar tarafından tercih ediliyor. İlbey, yaklaşık 15 yıldır körüklü efe çizmesi yaptığını ve bu işi Türkiye'de yapan usta sayısının azaldığını belirtiyor.
Bir kültürü yaşatma çabası
İlbey, kaybolmaya yüz tutmuş bu mesleği yaşatmaya çalıştıklarını vurgulayarak Kültür Bakanlığı'ndan destek talep ediyor. Üretimde kullanılan malzemeler ve teknikler hakkında şu noktaları öne çıkarıyor: üretimde hakiki anilin dana derisi ve iç kısımda sahtiyan adı verilen özel deri, tabanda hakiki kösele ve köseleyi korumak için pençe adı verilen pençelik kullanılıyor. Pençelik aynı zamanda yürüyüş sırasında köselenin kaymasını önlüyor.
Asırlık kalıplar: gamba
Körüklü çizme yapımında kullanılan kalıplara gamba deniyor. İlbey, bu kalıpların gürgen ağacından yapıldığını ve yaklaşık 100 yıllık olduğunu, bunların çizme üretiminde olmazsa olmaz olduğunu söylüyor. Kalıplar çizmenin içine yerleştirildikten sonra çizme boru şeklini alıyor, ardından elde körüklü hale getiriliyor. Kırma işlemi el işi aletlerle, baklava veya akordeon şeklinde yapılıyor.
Geleneksel kullanım alanları ve eğitim sorunu
İlbey, körüklü çizmelerin Yörük ve Efe kültürünün ayrılmaz parçası olduğunu; halk oyunları, devecilik, cirit ve benzeri alanlarda kullanıldığını aktarıyor. Ancak üretici sayısının azaldığını, çırak yetişmediğini belirtiyor ve bu mesleği kendi evlatlarına öğreterek devam ettirmeye çalıştığını ifade ediyor. Türkiye genelinde bu işi yapan usta sayısının çok azaldığını, üç-dört kişi seviyesinde olduğunu düşündüğünü belirtiyor.
Not: Haberde geçen özel isimler, tarihler ve sayısal veriler haber kaynağından korunmuştur.
MANİSA’NIN TURGUTLU İLÇESİNDE 59 YAŞINDAKİ AYAKKABI USTASI SUAT İLBEY, GÜRGEN AĞACINDAN YAPILMIŞ YAKLAŞIK 100 YILLIK KALIPLARLA KÖRÜKLÜ VE KÖRÜKSÜZ EFE ÇİZMESİ ÜRETMEYE DEVAM EDİYOR. 45 YILI AŞKIN SÜREDİR MESLEĞİNİ SÜRDÜREN İLBEY, GELENEKSEL YÖNTEMLERLE YAPTIĞI EL YAPIMI ÇİZMELERİN BAKIM VE ONARIMINI DA GERÇEKLEŞTİRİYOR.
