perde arkasında farklı senaryolar:
ABD Başkanı Donald Trump’ın Suriye Özel Temsilcisi ve eski Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, YouTube üzerinden katıldığı canlı yayında İsrail’in Suriye’deki Ebu Zuhur Hava Üssü’ne yönelik saldırısını değerlendirdi. Barrack, saldırıya ilişkin kesin bir yargıya varmadığını belirterek bölgedeki gerilimi açıklamaya çalışan birden çok teorinin dolaştığını söyledi.
Barrack, konuşmasında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun sınır güvenliğine ilişkin sert söylemlerini hatırlattı; ancak Suriye rejiminin şu an için İsrail’e yönelik doğrudan bir tehdit oluşturmadığını vurguladı. Barrack, Lübnan’daki durumun ayrı ele alınması gerektiğini; özellikle güney bölgesi ve Hizbullah kaynaklı risklerin devam ettiğini belirtti.
israil'in niyeti: üç olası senaryo:
Barrack, saldırıya dair kendilerine iletilen mantıklı senaryoları üç ana başlıkta topladı. Birinci ihtimale göre İsrail, sahada Türk askeri veya Türk unsurlarının bulunduğuna dair istihbarat almış olabilir; kendilerinin yaptığı kontrol ve paylaşım sonucunda bu tür hareketliliğin teyit edilmediğini aktardı. İkinci senaryo, İsrail’in kendi istihbaratında tespit ettiği ve başkalarının fark etmediği bir tehdidin acil müdahale gerektirdiği yönündeydi. Üçüncü ve Barrack’a göre en güçlü olasılık ise İsrail’in, sahadaki bir eğitim programının genişletilmesine dair bilgiler edinmiş olmasıydı.
Barrack, ayrıca bir başka ihtimali daha dile getirdi: "bir teori, İsraillilerin Türkleri kışkırtmış olabileceği yönünde." Bu görüşü seçime yönelik siyasi hesaplarla ilişkilendirdi ve sözlerini, "bunun agresif, ancak belki de seçim öncesinde iyi bir konsept olduğu düşünülüyor" şeklinde özetledi.
koordinasyon ve DEAŞ tehdidi:
Barrack, gerilime rağmen bölge aktörleri arasında operasyonel düzeyde bazı koordinasyonların sürdüğünü vurguladı. Türkiye, İsrail ve Suriye ile DEAŞ’a karşı istihbarat ve operasyonel koordinasyon yapıldığını belirterek, güç boşluğu devam ettiği sürece DEAŞ’ın yeniden yapılanma riskinin sürdüğünü söyledi. Bu çerçevede ortak çıkarların ve rutin temasların, tek tek olayların ötesinde bölgesel denge için önem taşıdığına dikkat çekti.
türkiye’nin rolü ve liderlik değerlendirmesi:
Barrack, Türkiye’nin sınır hattındaki askeri varlığının zaman içinde devam ettiğini, Türk askerî eğitim unsurlarının bölgedeki varlığının yeni olmadığını hatırlattı. ABD Başkanı Trump’ın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile arasında geçen bir diyalogu aktarırken Erdoğan’ın Suriye’nin egemenliğiyle ilgili yaklaşımını övdüğünü söyledi. Barrack, Türkiye’nin coğrafi konumunun ve artan gücünün bölgesel dengede belirleyici olduğunu; Erdoğan’ın tansiyonu düşürmeye yönelik çabalarını da takdirle karşıladığını ifade etti.
Ayrıca İsrail’in T4 ve Palmira gibi üsleri özellikle güvenlik kaygısıyla izlediğini; bu nedenle Türkiye’den buralara yeniden yerleşmeme yönünde talepler geldiğini anlattı. Barrack, Türk tarafının bu taleplere genellikle itidalli ve çatışma istemeyen bir tutumla yanıt verdiğini kaydetti.
bölgesel çatışma riski ve itidal çağrısı:
Barrack, bölgedeki askeri güçlerin kapasitesine dair de değerlendirme yaptı: "Türk ordusu güçlü, cesur, çok iyi donanımlı ve ne yaptığını biliyor." Ancak herhangi bir yanlış hesaplamanın tırmanmaya yol açabileceği uyarısında bulundu ve daha geniş bir çatışmayı önlemenin ortak sorumluluk olduğunu vurguladı. "Büyük İsrail" türü iddiaları gerçekçi bulmadığını söyleyen Barrack, kasıtsız eylemlerin bile beklenmedik sonuçlar doğurabileceği uyarısını yineledi.
Sonuç olarak Barrack, Ebu Zuhur saldırısının arkasındaki gerçek motivasyonun net olmadığını kabul ederken bölgedeki aktörlerin itidale odaklandığını ve mevcut koordinasyon mekanizmalarının korunmasının önemini vurguladı. Tartışılan senaryolar arasında en çarpıcı olanı ise İsrail’in, seçim öncesi bir strateji olarak Türkiye’yi kışkırtıyor olabileceği iddiası olarak öne çıkıyor; Barrack bu olasılığı muhtemel görüyor ancak kesin kanıt olmadığını belirtiyor.
ABD’NİN ANKARA BÜYÜKELÇİSİ TOM BARRACK (ARŞİV)
