G7 zirvesi sonrası Trump’ın değerlendirmesi
ABD Başkanı Donald Trump, Fransa’nın Evian kentinde düzenlenen G7 Liderler Zirvesi sonrası yaptığı basın toplantısında, İran ile varılan mutabakatın bölgesel etkilerine ilişkin kapsamlı açıklamalar yaptı.
Anlaşmanın kapsamı ve beklenen etkileri
Trump, mutabakatın mevcut çatışmayı sonlandırdığını, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açıldığını ve İran’ın nükleer silah edinmesini engelleyeceğini belirtti. Anlaşmanın imzalanmasının yakın olduğunu; "belki yarın, belki ertesi gün" imzalanabileceğini, ancak imzalanmama ihtimalini tamamen dışlamadığını ifade etti.
Trump, anlaşmanın Orta Doğu için "tarihi bir dönüm noktası" oluşturmasını umduğunu söyleyerek, "Barış anlaşmasının Orta Doğu’nun tamamında çok daha büyük bir anlaşmanın başlangıcı olmasını umuyorum" dedi.
Askeri operasyonun sonuçları
Başkan, çatışmanın son safhasında yoğun bir operasyon yürütüldüğünü, son iki günde yaklaşık 200 milyon dolarlık bomba kullanıldığını ve İran’ın birçok liderinin hayatını kaybettiğini belirtti. Operasyonların ardından yeni bir yönetim grubunun ortaya çıktığını ve bunun "daha az radikalleşmiş" olduğunu savundu.
Trump, İran’ın dağların altında uranyum zenginleştirdiğini iddia ederek bu tesislere yönelik vuruluşları anlattı ve bölgede ABD’nin istihbarat ve teknolojik kapasitesinin yüksek olduğunu vurguladı.
Ekonomik etkiler ve yatırım şartları
Mutabakatın piyasalara olumlu yansıdığını, borsaların rekor seviyelere çıktığını ve petrol fiyatlarının düştüğünü söyleyen Trump, İran’a verilen zarar için bir yeniden inşa ihtiyacı olduğunu; "yaklaşık 1,5 trilyon, belki de 2 trilyon dolar" değerinde hasar verdiklerini iddia etti.
Trump, İran’a yapılacak finansal desteğin liyakat esasına bağlı olacağını, ABD’nin doğrudan para vermeyeceğini; ancak dış yatırımcıların engellenmeyeceğini açıkladı. Ayrıca, 300 milyar dolarlık bir fonun sadece İran düzgün davrandığı takdirde kullanılabileceğini belirtti.
Yaptırımlar, denetim ve güvence mekanizmaları
Trump, mutabakat metninin yayımlanacağını ve belgede yer alan hükümlere uyulmazsa 60 gün içinde askeri seçeneğe geri dönülebileceğini söyledi. Anlaşmaya ilave maddeler koyarak İran’ın nükleer silah geliştirme, tedarik etme ve satın alma imkânlarının engelleneceğini ifade etti.
İran’ın dondurulmuş fonlarının serbest bırakılmasının "kendi paraları" olduğuna dair savını yineleyen Trump, yaptırımların kaldırılmasının İran’ın davranışına bağlı olacağını vurguladı.
Bölgesel aktörlerle ilişkiler ve diplomasi
Trump, müttefiklerle mutabakat detaylarını görüştüğünü ve liderlerin bu anlaşmadan memnun olduğunu söyledi. İsrail ile ilişkilerine değinerek, Başbakan Binyamin Netanyahu ile zaman zaman görüş ayrılıkları olduğunu ancak ortaklığın güçlü olduğunu belirtti.
Çin ve Rusya'nın çatışma sırasında nispeten tarafsız kalmasını takdir ettiğini söyleyen Trump, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile temaslara atıfta bulundu.
Gelecek adımlar ve bölgesel gündem
Trump, İran ile teknik görüşmelerin zenginleştirilmiş uranyum stoklarının çıkarılmasına ilişkin olarak derhal başlayacağını, Körfez ülkeleriyle konvansiyonel balistik füzeler ve vekil grupların desteklenmesine dair görüşmeler yürüteceklerini aktardı.
Ayrıca, anlaşmanın başarıyla uygulanması halinde Orta Doğu'da enerji akışının normale döneceğini ve ekonomik faydaların dünya çapında hissedileceğini ifade etti.
Not: Başkan Trump’ın paylaştığı sayısal veriler, iddia ve değerlendirmeler konuşmasından aktarıldığı şekilde korunmuştur.
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile anlaşma konusunda, "Barış anlaşmasının Orta Doğu’nun tamamında çok daha büyük bir anlaşmanın başlangıcı olmasını umuyorum" ifadelerini kullandı. Trump, İran’a yatırım yapmak isteyen kimseye engel olunmayacağını belirterek, "Yatırıma ihtiyaçları olacak çünkü yaklaşık 1,5 trilyon, belki de 2 trilyon dolar değerinde hasar verdik ve birilerinin onlara yardım etmesi gerek" dedi.
