Troya kazılarında yeni bir ilk: kemik flüt
Çanakkale sınırları içindeki Troya Ören Yeri, Tevfikiye köyü yakınlarında yürütülen kazılarda 2026 sezonunda arkeoloji tarihine geçecek bir bulguya ev sahipliği yaptı. 5 bin 600 yıllık yerleşmenin sürdürülen çalışmaları sırasında, 160 yılı aşkın kazı tarihinin ilk müzik aleti kaydı olarak yaklaşık 2 bin 800 yıllık kemik flüt gün ışığına çıkarıldı. Kazılarda ayrıca 4 bin 500 yıllık insan biçimli bir idol başı da bulundu.
Buluntuların arkeolojik önemi:
Buluntu, Troya kazı katmanları içinde Arkaik dönem olarak tanımlanan ve M.Ö. 8. yüzyıla tarihlenen tabakada tespit edildi. Troya Antik Kenti Kazı Başkanı Prof. Dr. Rüstem Aslan çalışmanın önemini, Troya kazı tarihçesinde ilk ve tek müzik aleti bulgusunun ortaya çıkışı olarak değerlendirdi. Aslan, kemik flütün destan anlatımı ve müzik pratikleri açısından verdiği bilgilerin önemli olduğunu, Homeros uzmanlarının Homeros’u 8. yüzyıla tarihlendirdiğini ve söz konusu döneme ait edebî anlatımlarla arkeolojik veriler arasında ilginç bir ilişki kurulabileceğini belirtti.
İkinci önemli tespit ise İlk Tunç Çağına tarihlenen 2. Troya kentinin kent girişleri içinde bir yangın tabakasından çıkarılan idol başı oldu. Bu nesnenin bir kültsel obje olduğunu vurgulayan Aslan, benzer buluntuların 160 yıllık Troya kazıları boyunca sayısının 3-5 aralığında olduğunu, bu nedenle buluntunun katman bağlamında kazı tarihçesi için önemli veri sunduğunu aktardı.
Kazı çalışmaları, kapsam ve destek:
2026 kazı sezonu, Kültür ve Turizm Bakanlığı izin ve destekleriyle Geleceğe Miras Projesi kapsamında yürütüldü. Kazılar Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi adına, ana sponsor İÇDAŞ desteğiyle dört farklı alanda ve Troya’nın değişik katmanlarına yönelik olarak gerçekleştirildi. Kazı ekipleri, farklı dönemlere ait tabakalarda yürütülen çalışmalarda hem günlük yaşam izlerine hem de ritüel nesnelere ulaşmayı sürdürdü.
Aslan, kemik flüt buluntusunu doğrudan çağdaş kültürel çalışmalara bağlamanın güç olduğunu, fakat sinema ve edebiyatta Arkaik döneme yapılan atıflarla böyle arkeolojik bulgular arasında kurulan bağların değerlendirmeye alındığını söyledi. Ayrıca Avrupa ve Anadolu'da kemik flütlerin tarihinin çok daha eski dönemlere uzandığını belirterek, Troya bağlamında bu bulgunun kazı tarihindeki özgün statüsünü vurguladı.
Genel olarak, 2026 sezonunda çıkan bu buluntular Troya’da hem günlük yaşamın hem de kült-simgesel uygulamaların daha iyi anlaşılmasına katkı verecek nitelikte. Troya’da 160 yılı aşkın kazı tarihinde ilk ve tek müzik aleti olarak kayda geçen kemik flüt, kentin arkeolojik katmanlarındaki müzik ve ritüel pratiklerine dair yeni tartışmalar başlatacak.
Troya'da 160 yılı aşkın kazı tarihinin ilk müzik aleti bulundu
