Trabzon tereyağı diplomasi sofrasında
Karadeniz yaylalarının zengin florasında doğal yöntemlerle üretilen Trabzon tereyağı, Ankara'da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde verilen akşam yemeğinde dünya liderlerinin sofrasına taşındı. Ürün, taş fırın pidesiyle birlikte servis edildi ve ana yemekte de kullanıldı.
Tarihçe ve üretim geleneği
Trabzon'da tereyağı üretimi Osmanlı dönemine kadar uzanıyor; ürün vilayet salnamelerinde kaliteyle anılıyordu. Başta Tonya olmak üzere Şalpazarı, Maçka, Vakfıkebir, Çaykara ve Hayrat ilçelerinde süren geleneksel üretim, yayla sütü ve kuşaktan kuşağa aktarılan yöntemlerle korunuyor. Üretimde katkı maddesi kullanılmaması ve geleneksel yayık yöntemleri ürünün özgün aroma, renk ve dayanıklılığını sağlıyor.
Tonya tereyağı, 2017 yılında Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaretle tescillendi. Bu tescil, ürünün yöreye bağlı özellikleri ve özgün üretim yönteminin resmi kaydı olarak hem ulusal hem uluslararası bilinirliğe katkı sundu.
Yerel görüşler ve tüketici uyarıları
Avrasya Üniversitesi Öğretim Görevlisi ve Trabzon Gastronomi Derneği Başkanı Emre Murat tercih edilmesinin gurur verici olduğunu belirterek, "Tatlısından çorbasına, yemeğinden ara sıcaklarına tüm lezzetlerimizde tereyağımız vardır. NATO Zirvesi'nde Trabzon tereyağının başlangıç menüsünde yer alması bize çok büyük bir gurur verdi. Jersey ırkı ineklerimizin olması ve Tonya ilçemizin zengin bir bitki örtüsüne sahip olması en büyük özelliğimiz. Tonya sanayiden, kirlilikten uzak bir ilçe. Orada mümkün olabildiğince daha doğal ürünler yetişiyor. Otlayan ineklerin sütünün daha kaliteli olmasını sağlıyor. Tonya tereyağının üretimi noktasında en büyük özelliği oluyor. Tereyağı mutfak için çok önemli bir gıda. Gurur verici ama bir yandan da şaşırmıyoruz. Tonya tereyağımız 140 yıllık bir geçmişe sahip. 1887'li yıllarda Trabzon vilayetinin salnamelerinde de adı geçen, o dönemlerde padişahlara verilen üründen bahsediyoruz. Tonya tereyağının bu anlamda gerçekten çok büyük bir ünü var. O zamandan seçkin mutfaklara giren bu lezzetin NATO Zirvesi'nin mutfağında yer alması, bizi şaşırtmıyor da olsa tabii ki gururlandırıyor."
Tüketici uyarıları: Murat, coğrafi işaretli ürünlerin tercih edilmesi gerektiğini ve sahte ürünlere karşı dikkatli olunmasını vurguladı. "2017 yılında coğrafi işaretli ürün oldu. Bu çok önemli bir kriter. Vatandaşın tereyağını ayırt etmesi için özellikle coğrafi işarete dikkat etmeleri gerekiyor. Ambalajların üzerinde coğrafi işaret amblemleri olması gerekir. Özellikle bunu gördüğünüzde korkmadan satın alabilirsiniz. Bunların denetimleri çok sıkı yapılıyor. Gıda terörü olarak adlandırabileceğimiz pek çok yapı var. Ne yazık ki sarı hale getirebilmek için gıda boyaları ve zerdeçallar katılabiliyor."
Esnaf Tülay Marabaoğlu ise üretim yöntemlerindeki değişimi anlatarak, "Trabzon tereyağı Karadeniz'in patentli bir ürünü. Doğal olarak üretiliyor. Müşterilerimiz genellikle süt kaymağı oranı yüksek olanı tercih ediyorlar. Eskiden yayıklarda sallama usulü yapılan tereyağlar artık kalmadı. Artık krom yayıklarda üretim yapılıyor. Sütü kaynatarak tereyağı yapıyoruz. Böylelikle yemeklik ve kahvaltılık ayrımına gerek kalmıyor. Kaliteli olduğu için Trabzon tereyağı kendini gösteriyor" dedi.
Kadriye Öztürk da çok sarı renkli tereyağlarının genellikle katkılı olduğunu söyleyerek alıcıları bilgilendirdi: "Haberlerde Trabzon tereyağı isminin geçtiğini görünce gururlandım. Bizim tereyağımızın tercih edilmesi doğru bir karardı. Çünkü en doğal tereyağı Trabzon'da bulunuyor. Otlayan hayvanlardan elde edilen sütlerle yapılıyor. Alanlar pişman olmuyor. Aslında çok sarı renkteki tereyağlar organik değildir. İnsanlarda böyle bir yanlış algı var. Çok sarı renkte olanlar katkı maddelidir. Ayırt edebilmesi için küçük bir parça alıp, damaklarına koyduklarında yapışıyorsa doğal tereyağı değildir. Yapışmıyorsa doğal tereyağıdır. Şehir dışından çok fazla talep görüyoruz"
KALİTESİYLE ÖNE ÇIKAN, KARADENİZ'İN ZENGİN FLORAYA SAHİP YAYLALARINDA ASIRLARDIR GELENEKSEL YÖNTEMLERLE ÜRETİLEN TRABZON TEREYAĞI, CUMHURBAŞKANLIĞI KÜLLİYESİ'NDE DÜZENLENEN NATO DEVLET VE HÜKÜMET BAŞKANLARI ZİRVESİ'NDE DÜNYA LİDERLERİNİN SOFRASINDA YER ALDI.
