Vakaların niteliği ve tespit süreçleri:
Trabzon'da son beş yılda yaklaşık 18-20 yenidoğan vakasında anne karnında karın içi kist veya tümör tespit edildi. Bu lezyonlar arasında en sık görülenler, anne karnındaki gelişimden kaynaklanan teratom türü kitleler ile sinir hücresi kaynaklı tümörler. Ayrıca karaciğer ve böbrek kaynaklı tümörler de bildirildi; bazıları iyi huylu iken bazıları kötü huylu olabiliyor. Uzmanlar, tümörlerin görülme sıklığının genel popülasyonda yüz binde yedi civarında olduğunu, bazı kanser türlerinin ise daha nadir olarak yüz binde bir oranında ortaya çıktığını aktarıyor.
Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Cerrahisi Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mustafa İmamoğlu, yeni doğan döneminin anne karnının bir devamı niteliğinde olduğunu belirterek, bu dönemde ortaya çıkan sorunların önemli kısmının anne karnındaki gelişim sürecine bağlı olduğunu vurguladı. Vakaların çoğunun gebeliğin son aylarında, rutin izlemler sırasında tespit edildiği ifade ediliyor.
Tanı yöntemleri ve perinatoloji işbirliği:
Tanıda ilk basamak sıklıkla ultrasonografidir. Perinatoloji birimleri ile koordineli izlem yapılarak karnındaki anormalliklerin türü ve büyüklüğü değerlendirilir. Daha karmaşık olgularda anne karnındaki bebeğe manyetik rezonans (MR) gibi ileri görüntüleme yöntemleri de uygulanabiliyor. İmamoğlu, kisti ‘‘içinde sıvı bulunan balon’’ şeklinde tanımlarken, tümörü ‘‘içinde katı içerik barındıran kitle’’ olarak örneklendiriyor. Çoğu kistin bağırsak kaynaklı ve iyi huylu olduğu, böbrekten kökenli kistlerin daha az görüldüğü belirtildi.
Erken ve doğru tanı, doğuma kadar yapılacak planlamayı ve doğum sonrası müdahaleleri doğrudan etkiliyor. Bu nedenle anne karnında tespit edilen bulgular perinatoloji, çocuk cerrahisi ve yenidoğan yoğun bakım ekipleri tarafından birlikte değerlendiriliyor.
Tedavi, ameliyat gerekliliği ve doğum planlaması:
İyi huylu olgularda bekleme ve planlı takip tercih edilirken, kötü huylu veya yaşamı tehdit eden lezyonlarda doğumu takiben kısa süre içinde cerrahi müdahale gerekebiliyor. Prof. Dr. İmamoğlu, bazı kötü huylu böbrek kaynaklı tümörlerde doğumun ardından bir ay, bazen birkaç ay içinde mutlaka ameliyat yapılması gerektiğini söyledi. Bu tür vakalarda ekiplerinin doğum anında hazır bulunmasının, bebeğin hızlıca yoğun bakıma alınmasının ve acil tetkiklerin hemen başlatılmasının hayat kurtarıcı olduğunu belirtti.
Uzmanlar anne adaylarına, anne karnında bu tür bir anormallik saptanırsa mutlaka çocuk cerrahı ve yenidoğan yoğun bakımı olan bir merkezde doğum yapmalarını öneriyor. KTÜ Tıp Fakültesi'nde alınan vaka örneklerinde erken tanı ve zamanında cerrahi müdahalenin olumlu sonuçlar verdiği vurgulandı; son yıllarda ameliyatla tümörün tamamen çıkarıldığı bir vakada bunun hayat kurtarıcı olduğu kaydedildi.
İmamoğlu, tanı oranlarının artmasında hem çevresel ve genetik faktörlerin hem de yardımcı üreme tekniklerinin rol oynayabileceğini, ancak aynı zamanda tıptaki ilerlemeler ve daha hassas görüntüleme yöntemlerinin vakaları daha kolay ortaya çıkardığını ifade etti.
Son olarak uzmanlar, anne karnında sorun tespit edilen bebeklerin sağlıklı takibi ve tedavisi için sağlık sisteminin yeni doğan yoğun bakımlarına, çocuk cerrahisi ve cerrahi sonrası bakım ekiplerine yatırım yapması gerektiğini söylüyor. İmamoğlu, çocuk cerrahisi uzmanlığının tercih edilme oranlarının düştüğüne ve insan kaynağında azalma olduğuna dikkat çekerek, bu alandaki yetişmiş personel, teknoloji ve altyapının güçlendirilmesinin önemini vurguladı.
Doğru yönlendirme ve hızlı müdahale ile pek çok vakada yüz güldürücü sonuçlar elde edilebildiği için, gebelik izlemlerinde bu tür bulgulara karşı farkındalığın ve merkezler arası koordinasyonun artırılması gündemde kalmaya devam ediyor.
Anne karnında kanser vakalarında artış: Trabzon'da son 5 yılda yaklaşık 20 bebekte anne karnında kist ve tümör vakası tespit edildi
