Ege Üniversitesi'nde yazma eserlerin korunması ve dijital erişim hedefi
Ege Üniversitesi Merkez Kütüphanesi bünyesinde çeyrek asırdır gün yüzüne çıkmayı bekleyen, 15. yüzyıl sonlarından 20. yüzyıl başlarına kadar uzanan nadide el yazması eserler, başlatılan yeni bir projeyle modern yöntemlerle yeniden tanımlanıyor ve dijital ortama aktarılıyor. Projenin amacı, kütüphane raflarında bulunan bu koleksiyonu bilim dünyasının ve araştırmacıların açık erişimine sunmaktır.
Projenin kapsamı ve yöntem
"Ege Üniversitesi Merkez Kütüphanesi Yazma Eserlerinin Kaynak Temelli Yeniden Tavsifi ve Dijital Ortama Aktarılması" başlıklı bilimsel araştırma projesi kapsamında, 15. yüzyıl sonlarından 20. yüzyıl başlarına kadar uzanan döneme ait 100’den fazla el yazması koruma altına alınacak ve dijital platformda erişime açılacaktır. Proje, 12 aylık yoğun bir çalışma programıyla yürütülecek ve eserlerin bilimsel tavsifleri ile yüksek çözünürlüklü dijital kopyalarının oluşturulmasını kapsayacaktır.
Proje yürütücüsü Doç. Dr. Yılmaz Öksüz, izlenecek yol haritasını şöyle anlattı:
“İlk olarak geçmişte dönemin doktora öğrencileri tarafından hazırlanan fişlerdeki eksiklik ve yanlışlıkları; Sicill-i Osmânî, Osmanlı Müellifleri, Brockelmann, Storey ve Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Portalı gibi temel biyografik ve bibliyografik kaynakları tarayarak tamamen düzelteceğiz. Bunun yanı sıra, bugüne kadar hiç incelenmemiş ve tavsifi yapılmamış olan diğer tüm yazma eserlerin ilk kez bilimsel tanımlamalarını gerçekleştireceğiz. Tavsif süreçleri biten tüm eserler, profesyonel fotoğraf ekipmanları kullanılarak yüksek çözünürlükte dijital ortama aktarılacak. Bu kritik dijitalleştirme aşamasında, teknik altyapısı ve uzmanlığıyla Ege Üniversitesi Medya Uygulama ve Araştırma Merkezi de projemize güçlü bir destek sağlayacak. Doğruluğu kesinleştirilmiş 100’den fazla el yazması eserin detaylı tanımları ve yüksek çözünürlüklü dijital kopyaları tüm dünyanın erişebileceği bir dijital platformda toplanacak. Böylece Ege Üniversitesi, zengin yazma eser koleksiyonuna sahip üniversiteler arasında öncü ve prestijli konumu alacaktır.”
Proje ekibi ve tarihsel bağlam
Projenin köklü bir geçmişi ve bölgesel saha araştırmalarına dayanan bir temeli bulunuyor. Edebiyat Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Şerife Yalçınkaya, projenin üniversite için bir vefa niteliği taşıdığını vurgulayarak sürecin geçmişini açıkladı:
“Projemizin temeli, aslında 1984-1988 yılları arasında Prof. Dr. Fikret Türkmen hocamız tarafından yürütülen ve Kültür Bakanlığı tarafından desteklenen ’Ege Bölgesi Sözlü ve Yazılı Kültür Ürünleri’ saha araştırmasına dayanıyor. O dönem Manisa’nın Demirci, Selendi, Kula, Soma, Akhisar ve Gördes ilçeleri ile köylerinden büyük bir emekle derlenen yazma eserler, üniversitemiz bünyesine kazandırılmıştı. 1990’lı yılların sonunda Prof. Dr. Tunca Kortantamer koordinatörlüğünde bu eserlerin 80 tanesi kısmen tanımlanmış olsa da, 1999 yılında yazmaların Merkez Kütüphaneye taşınması ve proje ekibinin dağılmasıyla çalışmalar maalesef durmuştu. Biz bugün, yarım kalan bu tarihi ve bilimsel sorumluluğu tamamlamak adına yola çıktık.”
Projenin yürütücülüğünü Ege Üniversitesi Birgivi İlahiyat Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Yılmaz Öksüz üstlenirken, ekipte Edebiyat Fakültesinden Prof. Dr. Şerife Yalçınkaya, Birgivi İlahiyat Fakültesinden Öğr. Gör. Dr. Timur Aşkan, Medya Uygulama ve Araştırma Merkezinden Öğr. Gör. Dr. Yiğit Açık ve Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanı Emine Merve Can yer alıyor.
Projeyle birlikte, uzun yıllardır raflarda bekleyen eserlerin bilimsel doğruluğu sağlanacak, eksik ve hatalı katalog kayıtları düzeltilecek ve evrensel erişime uygun yüksek çözünürlüklü dijital arşiv oluşturulacaktır.
EGE ÜNİVERSİTESİ MERKEZ KÜTÜPHANESİ BÜNYESİNDE ÇEYREK ASIRDIR GÜN YÜZÜNE ÇIKMAYI BEKLEYEN 15. YÜZYILDAN KALMA NADİDE EL YAZMASI ESERLER, BAŞLATILAN YENİ PROJE İLE HEM MODERN YÖNTEMLERLE YENİDEN TANIMLANIYOR HEM DE DİJİTAL ORTAMA AKTARILARAK DÜNYA ÇAPINDA ERİŞİME SUNULUYOR.
