Toroslar'ın yüksek bağlarında pekmez mesaisi tamamlandı
Antalya'nın Akseki ve İbradı ilçelerinin yüksek kesimlerinde yaklaşık bir ay önce başlayan geleneksel üzüm pekmezi yapımı, Kasım ayının ortalarına yaklaşılırken sona erdi. Bağ sahipleri, satılmayan üzümleri toplayıp atalarından kalan yöntemlerle pekmeze dönüştürdü. Bölge halkı için hem kışlık erzak hem de kuşaklar boyu süren bir kültürel miras niteliği taşıyan çalışma, yoğun emek gerektiren aşamalarla tamamlandı.
Köklü yöntemler ve 77 yaşındaki usta uygulayıcı:
İbradı ilçesine bağlı Ürünlü Mahallesi'nde yaşayan 77 yaşındaki Fatma Yamansoy, pekmez yapımını mahallede en son tamamlayan isimlerden biri oldu. Yamansoy, üzümlerin doğal olarak iyice tatlanmasını beklediğini ve bu bekleyişin elde edilen pekmezin kalitesini belirlediğini söylüyor. Bağlarında kalan üzümleri toplayıp, şırasını çıkarıp kaynatarak yaklaşık bir haftalık emekle kışlık pekmezlerini hazırladıklarını aktarıyor.
Şıra çıkarma teknesi ve posanın değerlendirilmesi:
Pekmez yapımında Yamansoy ailesinin kullandığı ağaçtan oyma tekne, geçmişi 100 yılı aşkın olan bir araç. Üzümler bu teknede çiğnenerek şıra elde ediliyor; aile büyüklerinden devralınan bu yöntem hem geleneksel hem de sembolik bir değere sahip. Şıra çıkarıldıktan sonra geriye kalan posanın da ziyan edilmediği, posadan sirke yapılarak kışlık turşularda kullanıldığı belirtiliyor.
Pekmez yapım süreci ve zamanlama:
Şıra kazanlara doldurulduktan sonra sürecin en zahmetli kısmı başlıyor. Şıra meşe külü ile kaynatılıyor, bir gece dinlenmeye bırakılıyor ve sabah erken saatlerde süzülüp pekmez tavalarına aktarılıyor. Ardından uzun süre kaynatılarak istenen kıvama gelinceye dek yaklaşık 7-8 saat süren bir kaynatma yapılıyor. Tüm bu aşamalar hem zaman hem de deneyim gerektiriyor.
Verim, satış ve kültürel boyut:
Yamansoy bu yıl hava koşulları nedeniyle üzüm veriminin düştüğünü belirtiyor. Hazırlanan pekmezin bir bölümünü aile kışlık ihtiyacı için ayırdıklarını, fazlasını ise talep edenlere sattıklarını ifade ediyor. Bölgede üretilen pedoğal pekmezlerin kilogram fiyatının 500 ile 600 lira arasında olduğu bilgisi de verildi. Akseki ve İbradı'da yürütülen bu üretim yalnızca gıda temini değil, aynı zamanda Toroslar'da asırlık geleneğin yaşatılması anlamına geliyor.
Sonuç olarak, meşe külüyle kaynatılan ve ağaçtan oyma teknelerde şırası çıkarılan pekmezler, hem üretim sürecindeki özen hem de kuşaklar arası aktarımıyla bölge kültürünün vazgeçilmez parçalarından biri olmaya devam ediyor.
Sırrı meşe külünde saklı: Toroslar'da pekmez mesaisi sona erdi
