Torba kanunla yerinde dönüşüm yapılarında hibe ve kredi güvence altına alındı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yasalaşan Tapu Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun kapsamında, deprem bölgesinde yerinde dönüşüm kapsamındaki yapılara ilişkin düzenlemeler yürürlüğe girdi. Söz konusu düzenleme ile 7452 Sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Yerleşme ve Yapılaşmaya İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Ek 1 inci maddesinde değişiklikler yapılarak yeni hükümler eklendi.
Hibe ve kredilere yönelik hukuki koruma
Yapılan değişikliklerle 6, 7 ve 9 uncu fıkralarda esaslı düzenlemeler getirildi, ayrıca 10 uncu fıkra eklendi. Buna göre, 6 Şubat 2023’te meydana gelen depremler sonucu mağdur olan hak sahiplerine verilen hibe ve krediler için haciz, temlik, takas, rehin ve ihtiyati tedbir konulamaması ve ihtiyati haciz uygulanmaması yönünde koruma sağlandı.
Bütçe ve tahsis yetkisinin devri
Düzenleme ile hibe ve kredi ödeneklerinin tahsis edileceği bütçe, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan Kentsel Dönüşüm Başkanlığına devredildi. Kanun kapsamında verilen hibe ve krediler için getirilen yasaklar, bu kaynakların korunmasına ve kredinin geri ödenmesinin teminat altına alınmasına yönelik uygulamaları içeriyor.
Hazine taşınmazlarında satış ve ödeme kolaylığı
Hibe ve kredi destekleriyle üzerinde yapılaşma gerçekleştirilen Hazine taşınmazlarının rayiç bedelin yarısı üzerinden hak sahiplerine taksitli ve faizsiz satışına imkan tanındı. Buna göre:
- Hibe ve kredi destekleriyle üzerinde konut, iş yeri ve ahırlı konut yapılan ve yüzölçümü en fazla bin m² olan Hazine taşınmazları, Hazine tarafından Kentsel Dönüşüm Başkanlığına bedelsiz devredilecek.
- Başkanlık, bu taşınmazları rayiç bedelin yarısı üzerinden; peşin satış veya yüzde 10 peşin, kalan tutar için 5 yıla kadar faizsiz taksit imkânı ile satabilecek.
Tahsil edilen tutarlar Dönüşüm Projeleri Özel Hesabına gelir kaydedilecek. Bu düzenleme, mera, Hazine ve tespit harici alanlarda kendi imkanlarıyla yapı inşa eden afetzedelere üzerlerinde inşa ettikleri taşınmazı uygun şartlarla satın alma imkânı sağlarken, kullandırılan kredinin geri ödenmesini de teminat altına alıyor.
Cayma ve iade uygulamalarına son
Devlet eliyle üretilen konutlardan anahtarını teslim alanların cayma ve teslim aldıkları konutları iade etme işlemlerine son verildi. Böylece hak sahibinin teslim aldığı bağımsız bölümden vazgeçip, taşınmazı ikinci el olarak kamu stokuna iade etmesinin önü kapatılacak.
Ayrıca teslim alınmayan bağımsız bölümlerin Hazine’den Kentsel Dönüşüm Başkanlığına bedelsiz devri ve Başkanlıkça satışı veya değerlendirilmesi öngörülüyor. Başkanlık, söz konusu bağımsız bölümleri rayiç bedeli üzerinden ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerinden istisna tutarak satabilecek; satıştan elde edilecek gelir Dönüşüm Projeleri Özel Hesabına irat kaydedilecek. Alternatif olarak bu bağımsız bölümler, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamındaki dönüşüm uygulamalarında değerlendirilebilecek.
Yerinde dönüşüm projesinin kapsamı
Eklenen 10 uncu fıkra ile Ek 1 inci madde hükümlerinin yalnızca 6 ncı fıkra uyarınca hibe ve kredi desteği verilen yapılara yönelik uygulanması netleştirildi. İstisnai olarak 7269 sayılı Kanun kapsamında hak sahiplerine teslim edilmek üzere Bakanlık tarafından üretilen yapılar bakımından 9 uncu fıkranın ilgili hükümlerinin uygulanmasına devam edilecek.
Bakan Kurum’un değerlendirmesi
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, sosyal medya paylaşımında şu ifadeleri kullandı: "Torba kanununla hayata geçirdiğimiz düzenlemelerden biri de deprem bölgesinde yerinde dönüşümle inşa edilen yapılarla ilgili. Yerinde dönüşüm kapsamında inşa edilen yapılarda hibe ve kredi desteklerini güvence altına aldık. Hazine taşınmazlarında yüzde 10 peşin, 5 yıl faizsiz taksit imkânı getirdik. Kamu kaynaklarını korumak amacıyla da cayma ve iade uygulamalarına son verdik. Hayırlı olsun".
ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANI MURAT KURUM, TORBA KANUNLA HAYATA GEÇİRİLEN DÜZENLEME İLE DEPREM BÖLGESİNDE YERİNDE DÖNÜŞÜM KAPSAMINDA İNŞA EDİLEN YAPILARDA HİBE VE KREDİ DESTEKLERİNİ GÜVENCE ALTINA ALDIKLARINI BELİRTTİ.
