Tek bacakta ani şişlik ve nefes darlığının önemi
Medicana Bursa Hastanesi Hematoloji Uzmanı Dr. Sertaç Durusoy pıhtılaşma bozukluklarının belirtilerine dikkat çekti. Dr. Durusoy, "Tek bacakta ani gelişen şişlik ve ağrı ya da ani başlayan nefes darlığı ve göğüs ağrısı basit yakınmalar olarak değerlendirilmemelidir. Erken teşhis, doğru tedavi ve uygun takip sayesinde pıhtılaşma bozukluklarının neden olabileceği ciddi komplikasyonların büyük ölçüde önüne geçmek mümkündür." dedi.
Belirtiler
Derin ven trombozunun en sık görülen belirtileri tek bacakta ani gelişen şişlik, ağrı, kızarıklık ve ısı artışıdır; özellikle baldır bölgesindeki yakınmalar ihmal edilmemelidir. Ani başlayan nefes darlığı, göğüs ağrısı, çarpıntı, bayılma hissi, öksürükle kan gelmesi veya nedeni açıklanamayan oksijen düşüklüğü ise akciğer embolisini düşündürebilir ve acil değerlendirme gerektirir.
Risk faktörleri
Pıhtı oluşumunda rol oynayan başlıca risk faktörleri arasında uzun süre hareketsiz kalma, uzun yolculuklar, büyük ameliyatlar, travmalar, gebelik ve doğum sonrası dönem, obezite, sigara kullanımı, ileri yaş ve daha önce pıhtı geçirmiş olmak sayılmaktadır. Dr. Durusoy ayrıca kanser hastalarında riskin belirgin şekilde arttığını ve bazı durumlarda venöz trombozun henüz teşhis edilmemiş bir kanserin ilk klinik bulgusu olabileceğini belirtti.
Ayrıca östrojen içeren doğum kontrol hapları, hormon tedavileri, bazı kanser ilaçları (tamoksifen, lenalidomid, talidomid) ve uzun süreli yüksek doz kortikosteroid kullanımı pıhtı riskini artırabilir; ancak bu ilaçları kullanan herkesin pıhtı geliştireceği anlamına gelmez. Risk değerlendirmesi hastanın yaşı, ek hastalıkları, aile öyküsü ve diğer faktörler birlikte ele alınarak yapılmalıdır.
Tanı ve tedavi
Tanıda sıklıkla kullanılan yöntemler arasında D-dimer testi, Doppler ultrasonografi ve gerektiğinde bilgisayarlı tomografi pulmoner anjiyografi yer almaktadır. Tedavide temel amaç mevcut pıhtının büyümesini engellemek ve yeni pıhtı oluşumunu önlemektir. Antikoagülan tedavinin süresi her hasta için aynı olmayıp; pıhtının nedeni, yerleşim yeri, kanser varlığı, kanama riski ve hastanın genel sağlık durumu dikkate alınarak kişiye özel planlanır.
Koruyucu önlemler ve öneriler
Pıhtı oluşmadan önce riskli hastalarda koruyucu önlemlerin alınması önemlidir. Özellikle ameliyat sonrası dönem, uzun süreli hastane yatışı, aktif kanser tedavisi, gebelik ve doğum sonrası süreç ile daha önce pıhtı geçirmiş bireylerin değerlendirilmesi gerekir. Koruyucu tedavi kararı bireysel olarak verilmeli ve pıhtıyı önlemeye çalışırken kanama riski dikkatle değerlendirilmelidir.
Özetle: Tek bacakta ani gelişen şişlik ve ağrı ile ani başlayan nefes darlığı veya göğüs ağrısı basit yakınmalar olarak görülmemeli; bu belirtiler fark edildiğinde zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
HEMATOLOJİ UZMANI DR. SERTAÇ DURUSOY
