TDT 12. Gebele Bildirisi: Temel Vurgular ve Kararlılıklar
Türk Devletleri Teşkilatı'nın Azerbaycan'ın Gebele kentinde düzenlenen 12. Zirvesi sonrasında kabul edilen bildiride, teşkilatın bölgesel sorunlara yönelik tutumu ve üye devletler arasındaki işbirliği stratejileri net biçimde ortaya kondu.
Temel Taahhütler ve Üyeler
Bildiriyi Türkiye, Azerbaycan, Özbekistan, Kazakistan ve Kırgızistan liderleri imzaladı. Metinde, üye devletlerin barış, güvenlik, istikrar ve refaha olan bağlılıkları teyit edilerek, karşılıklı dayanışma, işbirliği ve koordinasyonun güçlendirilmesine dair sarsılmaz kararlılık vurgulandı.
Gazze ve Filistin
Bildiride, Gazze'deki insani durumun kötüleşmesinden duyulan derin endişe ifade edilerek acil ve kalıcı ateşkes ile engelsiz insani yardım erişimi çağrısı yapıldı. Ayrıca, metin 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan Filistin Devleti ile iki devletli çözümün ilgili BM kararları uyarınca uygulanması gerektiğini belirterek adil ve kalıcı bir çözüm arayışına önem atfetti.
Kıbrıs
Kıbrıs sorunu bağlamında bildiride, adadaki mevcut gerçeklere dayanarak müzakere edilmiş, karşılıklı olarak kabul edilebilir ve uygulanabilir bir çözüme ulaşılması gerektiği vurgulandı. TDT üyelerinin Kıbrıs Türk halkının eşit ve özden gelen haklarını güvence altına alma arzularında dayanışma içinde oldukları kaydedildi.
Suriye
Suriye konusuna ayrılan bölümde, TDT üyelerinin Suriye'nin toprak bütünlüğü, birliği ile ülkenin güvenliği, istikrarı ve yeniden inşasına verdiği destek yeniden teyit edildi.
Bölgesel Bağlantı ve Ekonomik İşbirliği
Bildiride, Azerbaycan ile Ermenistan arasında ana toprak ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında engelsiz ulaşımı sağlayacak iletişim kanallarının açılmasına ilişkin mutabakat memnuniyetle karşılandı. Üye devletlerin Zengezur Koridoru'nu işlevsel hale getirme çabaları desteklendi ve Bakü-Tiflis-Kars demiryolunu azami potansiyeliyle kullanma taahhüdü yinelendi. Ayrıca Trans-Hazar Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridoru ve Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu gibi projelerin Avrupa ile Asya arasındaki ticaret yollarını çeşitlendirme ve bölgeler arası bağlantısallığı güçlendirme açısından önemi vurgulandı.
Antlaşma Taslağı ve Küresel Tutum
Bildiride, Türk Devletleri Arasında Stratejik Ortaklık, Ebedi Dostluk ve Kardeşlik Antlaşması taslağının değerlendirilmesinin hızlandırılması çağrısında bulunuldu. Liderler ayrıca İslam'a karşı her türlü nefretle mücadele etmek ve bu olguyu ele almak için uluslararası platformlarda çabaları uyumlaştırma taahhütlerini yeniden teyit ettiler.
Genel olarak Gebele Bildirisi, bölgesel istikrar, insani hassasiyetler ve altyapı-bağlantı projeleri ekseninde bir araya gelme ve ortak hareket etme iradesini öne çıkardı.
