komisyon görüşmesi ve teklifin hedefi:
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görülen "Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi"nin amacı, tasfiyeye alınan fonların yatırımcı haklarını korumak ve fonlardaki varlıkların hızlı şekilde geri kazanım sürecini düzenlemek olarak açıklandı. Teklif sahibi AK Parti Samsun Milletvekili Ersan Aksu sunum yaptı; soru ve değerlendirmeler sonrası Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı İsmail Hatipoğlu, SPK İkinci Başkanı Ahmet Aksu, MASAK Başkanı Hasan Kaymak ve Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı soruları yanıtladı.
düzenlemenin kapsamı ve olağanüstü tasfiye gerekçesi:
Hatipoğlu, mevcut Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında olağan tasfiye hükümleri olduğunu, ancak bazı ihtiyaçların olağanüstü tasfiye çerçevesinde düzenlenmesini gerektirdiğini belirtti. Örnek olarak net yatırım tutarı tanımı ve ara ödeme müessesesinin mevzuatta yer almadığını, ayrıca TMSF’ye ilişkin ilave yetkilerin ve 6183 ile 5411 sayılı kanunlardaki müsadere/geri kazanım mekanizmalarının hızlı takip için dikkate alındığını söyledi. Hatipoğlu, saklamacı kuruluşların da süreçte görev almasının yatırımcı haklarının hızlıca iadesi açısından önemli olduğunu vurguladı.
uluslararası örnekler ve hız vurgusu:
Teklif hazırlanırken gelişmiş piyasalardaki vakaların incelendiğini aktaran Hatipoğlu, Madoff örneğini anımsattı: sürecin 2008'de başlamasına rağmen ilk ödemelerin 2011 ve müsadere fonundan ilk ödemenin 2017'de yapılabildiğini belirterek, bu tür gecikmelerin yaşanmaması için olağanüstü düzenlemelere ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.
MASAK ve uluslararası işbirlikleri:
MASAK Başkanı Hasan Kaymak, soru üzerine kurumun dosya kapsamında 29 farklı ülkeden 48 ayrı talepte bulunduğunu ve toplam 278 gerçek ve tüzel kişiye ilişkin hesap ve varlık bilgisi istendiğini bildirdi. Kaymak, adli istinabe yoluyla başsavcılıklarla resmi iletişimin sağlandığını, yurt dışındaki varlıkların tespiti ve ülkeye getirilmesi süreçlerinin titizlikle takip edildiğini söyledi.
şüpheli işlemler ve denetim yaklaşımı:
Kaymak, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) denetimlerinin müşterini tanıma ilkesine dayandığını; bankalar, aracı kurumlar ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarının risk profiline göre hareket ettiklerini anlattı. Her mali işlemin MASAK denetiminden geçmediğini, şüpheli görülmeyen rutin işlemlerin bildirim gerektirmediğini vurguladı. Kripto varlıkların soğuk cüzdanlara aktarımı gibi iz bırakmayan yöntemlerin tespitinin zor olduğuna dikkat çekti.
tasfiye kapsamı, pay sahipliği ve devirler:
AK Parti milletvekili Ersan Aksu, TEFAS İşlem Blokaj Alt Hesabı (PBLK) kayıtlarının kalmasının iki temel nedeni olduğunu; birinin TEFAS’ta fiyat belirlenememesi, diğerinin ise fonların temerrüde düşmesi olduğunu anlattı. Aksu, yalnızca satış talimatı verilmesinin katılma payı sahibinin mülkiyetinin sona erdiği anlamına gelmediğini, mülkiyet hakkı bakımından katılma payı sahiplerinin tasfiye kapsamında haklarının korunacağının altını çizdi.
AK Parti tarafından verilen bilgiye göre Takasbank verilerinde 7 portföy yönetim şirketinin 131 fonu tasfiye sürecinde bulunuyor; bu fonlardan 17'sinde pay blokaj kararı var, 117'si alım satıma kapalı. Aksu, bu düzenlemenin spesifik ve geçici nitelikte olduğunu, yalnızca ilgili 131 fon çerçevesinde ele alındığını belirtti.
kamu kaynakları ve devir işlemleri:
Aksu, Türkiye Emlak Katılım Bankası, Katılım ve Yeni Tasarlı Finansman AŞ ile İktisat Katılım Bankası AŞ’nin pay devri işlemleriyle ilgili durum tespitinin titizlikle yürütüldüğünü belirterek, "söz konusu satın alma ya da devir işlemleri hiçbir şekilde kamu kaynağı, Hazine kaynağı veya vergi gelirleri kullanılmaksızın gerçekleştirilecektir" dedi. İlgili şirket ortaklarına ait menkul ve gayrimenkullerin bedelsiz olarak şirketlere geri devredileceğini ve bu varlıkların şirketlerin sermaye yapısını güçlendirmek üzere kullanılacağını kaydetti. Ayrıca Türkiye Emlak Katılım Bankası AŞ tarafından şirketlerin satın alınması için herhangi bir bedel ödenmeyeceği belirtildi.
hukuki çerçeve, ceza ve etkin pişmanlık:
Aksu, getirilen yasanın SPK Kanunu kapsamındaki 104, 106 ve 107. maddeler çerçevesinde değerlendirileceğini, ancak teklifin kendi içinde bir etkin pişmanlık düzenlemesi getirmediğini açıkladı. Savcılık ve yargı süreçleriyle bağlantılı olarak etkin pişmanlık hükümlerinin gündeme gelebileceğini, fakat bu durumun tamamen yargının takdirine bağlı olduğunu söyledi. Suistimal, manipülasyon ve dolandırıcılık yapanların gerekli cezai süreçlerle karşılaşacağı vurgulandı.
SPK önlemleri ve Takasbank uygulaması:
SPK İkinci Başkanı Ahmet Aksu, serbest fonlarda tespit edilen olağandışı işlemler sonrası yatırımcı korumasını güçlendirmek için düzenleme çalışmaları yapıldığını, nitelikli yatırımcı alt sınırının 1 milyon liradan 10 milyon liraya çıkarıldığını, fon rehberi hazırlandığını ve TEFAS altyapısında iyileştirmeler yapıldığını ifade etti. 17 Eylül itibarıyla temerrüde düşen veya riski taşıyan fonlar nedeniyle 131 fonun tasfiyesine karar verildiğini, bu fonların toplam fonlar içindeki payının yaklaşık yüzde 4,5 olduğunu belirtti.
Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı, Tera Portföy tarafından kurulan TLY fonu sürecinde izahname değişikliği başvurusunun TEFAS’a açılması ve SPK uyarısı üzerine fonun işlemlerinin durdurulup tekrar açılması süreçlerini anlattı. Arıncı, SPK’nin bildirimine istinaden takibin yapıldığını ve şirketlere tebliğ gereği çeşitli yaptırımlar uygulandığını aktardı.
Komisyonda yapılan görüşmelerde, teklifin yalnızca tasfiyeye alınan fonlara yönelik olduğu, yatırımcıların alacaklarının hızla karşılanmasına öncelik verildiği ve hukuki sorumlulukların açıklıkla takip edileceği vurgulandı. Cumhurbaşkanlığı tarafından Devlet Denetleme Kurulu’nun devreye sokulmasıyla varsa ihmallerin raporlanacağı ve gerekli işlemlerin yapılacağı bilgisi paylaşıldı.
HAZİNE VE MALİYE BAKAN YARDIMCISI İSMAİL HATİPOĞLU, AK PARTİ SAMSUN MİLLETVEKİLİ ERSAN AKSU, SERMAYE PİYASASI KURULU (SPK) İKİNCİ BAŞKANI AHMET AKSU, MASAK BAŞKANI HASAN KAYMAK VE TAKASBANK GENEL MÜDÜRÜ YUNUS ARINCI, MİLLETVEKİLLERİNİN SORULARINI YANITLADI.
