Projenin özeti:
Kahramanmaraş'ın Elbistan ilçesi Yalıntaş Mahallesi'nde yüksek rakımlı bir yaylada başlatılan çalışma, su kaynağı olmayan arazide kayısı üretimini mümkün kıldı. 17 yaşındaki Robert Lisesi öğrencisi Ayşe Umay Bahçıvan öncülüğünde yürütülen uygulama, leonardit gübrenin toprağın su tutma kapasitesini artırma özelliğinden yararlanıyor. İlk etapta dikilen 500 fidanın 5 yıl sonunda meyve vererek yaklaşık 4 ton yaş ürün elde edilmesiyle proje sahada karşılık buldu.
Leonardit ve susuz tarım uygulaması:
Proje, arazinin 1950 rakımta bulunması ve yörede su kaynaklarının kısıtlı olması nedeniyle susuz tarım yaklaşımı üzerine kuruldu. Toprağa karıştırılan leonardit, arazideki nemin daha etkin tutulmasını sağlıyor; bu sayede sabah rutubeti bitkiler tarafından daha iyi kullanılabiliyor. Ayşe Umay Bahçıvan projenin sahadaki deneyimini şu sözlerle özetliyor: burada suyun kullanılmasının bazı durumlarda tuzluluğu artırarak toprağı olumsuz etkileyebildiğini, leonardit uygulamasıyla toprağın su tutma kapasitesinin ve bitki veriminin iyileştiğini belirtiyor.
Aile desteği, dönüşüm ve verim hedefleri:
Yaklaşık 70 yıldır boş duran arazide başlayan çalışma ilk aşamada aile fertlerinin görev dağılımıyla yürütüldü. Anne, baba, amca ve dede gibi aile üyelerinin katkısıyla 500 fidanla başlayan proje zamanla diğer miras sahiplerinin de katılmasıyla büyüdü; şu anda saha 10 bin ağaçlık kapasiteye ulaşmış durumda. Bu yıl elde edilen verim yaklaşık 250 kasa ve 4 ton yaş meyve olarak açıklandı; bu da kabaca 1 ton kuru kayısıya denk geliyor. Proje ekibi önümüzdeki yıl daha yüksek verim beklediklerini, kurutma sistemleri kurarak Avrupa piyasalarına daha az kimyasal içeren kurutulmuş kayısı göndermeyi planladıklarını söylüyor. İleriki aşamada kooperatifleşme ve doğrudan ihracat hedefleri de gündemde.
Akademik destek ve uluslararası ödüller:
Ayşe Umay Bahçıvan'ın yurtiçi ve yurtdışı üniversitelerden aldığı staj ve araştırma destekleri projenin akademik zeminini güçlendirdi; çalışma ilerleyen süreçte makale haline getirildi ve yarışmalara taşındı. Proje, Lise Öğrencileri İklim Değişikliği Proje Yarışması'nda Türkiye birincisi oldu. Ayrıca Amerika Birleşik Devletleri'nde Terra Science tarafından düzenlenen yarışmada yaklaşık 950 proje arasından gümüş derece elde etti. Benzer konseptli bir yarışmada İngiltere'de bronz madalya, Kasım ayında Hong Kong'da düzenlenecek ekonomi odaklı yarışmada ise girişimcilik kategorisinde final hedefleniyor. Proje ekipleri ayrıca 30 Eylülde Şanlıurfa'da düzenlenecek TEKNOFEST etkinliğine katılacak.
Bu girişim hem yerelde kırsal kalkınmaya katkı potansiyeli taşıyor hem de su kullanımını azaltan uygulamaların yüksek rakımlı arazilerde de uygulanabileceğini gösteriyor. Aile odaklı yönetim, akademik iş birlikleri ve uluslararası tanınırlık projenin ölçeklenmesini destekleyen unsurlar olarak öne çıkıyor.
KAHRAMANMARAŞ’IN ELBİSTAN İLÇESİNDE SU KAYNAĞININ BULUNMADIĞI KIRSAL BİR YAYLADA, LEONARDİT GÜBRE SU TUTMA ÖZELLİĞİNDEN YARARLANILARAK SUSUZ TARIM MODELİYLE 500 KAYISI AĞACIYLA BAŞLATILAN ÇALIŞMA, İLK MEYVELERİNİ VERDİ
