suriye ile fosfat ekseninde yeni madencilik ve enerji ortaklığı
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Suriye Enerji Bakanı Muhammed El-Beşir arasında Şam’da gerçekleştirilen görüşmeler, iki ülke arasındaki madencilik ve enerji alanındaki somut iş birliği adımlarını gündeme taşıdı. Bakanlığın bağlı kuruluşları Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) ve MTAIC ile Suriye Jeoloji ve Maden Kaynakları Genel Müdürlüğü arasında imzalanan Fosfat Alanında Mutabakat Zaptı, çift taraflı projelerin başlangıcı olarak tanımlandı.
mutabakatın kapsamı ve hedefleri:
İmzalanan mutabakat, yer bilimleri, madencilik, enerji hammaddeleri ve jeotermal kaynaklar başta olmak üzere geniş bir iş birliği alanı öngörüyor. Anlaşma kapsamında jeolojik araştırmalar, maden arama ve geliştirme, veri paylaşımı, eğitim ve kurumsal kapasite güçlendirme faaliyetleri planlanıyor. Özellikle fosfat değer zincirine odaklanılarak ilk aşamada fosfat kayası üretimi ve uzun dönemli alım-satım mekanizmalarının oluşturulması; ilerleyen aşamalarda ise fosforik asit, gübre ve diğer fosfat bazlı ürünlerin üretimine yönelik entegre sanayi yatırımlarının hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Bakan Bayraktar, imza töreninin yalnızca çerçeve anlaşma olduğunu belirterek önümüzdeki dönemde bunun ticari sözleşmelere ve saha uygulamalarına dönüştürüleceğini vurguladı. Planlanan projeler arasında fosfat sahalarının geliştirilmesi, endüstriyel tesis kurulumu ve üretimin limana taşınması için demiryolu inşasının da bulunduğu ifade edildi; Bayraktar bu adımları "çok kapsamlı, çok büyük bir proje" olarak nitelendirdi.
enerji nakli, elektrik ihracı ve altyapı planları:
Görüşmelerde enerji altyapısı ve elektrik tedariki de gündemdeydi. Bayraktar, devreye alınacak Birecik-Halep Hattı ile Suriye’ye yapılan elektrik ihracatının yaklaşık üç katına çıkarılacağını, ihracatın 800-900 megavatlara ulaşacağını söyledi. Bu hattın devreye girmesiyle ülkedeki günlük aydınlatma süresinin uzayacağı ve Suriye’nin elektrik ihtiyacına kayda değer katkı sağlanacağı belirtildi.
Ayrıca Bayraktar, altyapı projelerinde Türk firmalarının daha yoğun rol almasını istediklerini, boru hatları, elektrik iletim hatları, depolar ve tankların yapımında Türkiye’nin önemli tecrübesi bulunduğunu kaydetti. Mutabakat zaptı kapsamında ortak girişim ve kamu-özel iş birliği modelleriyle yatırım fırsatlarının değerlendirileceği ifade edildi.
şirketler ve sektör yaklaşımı:
Bakan Bayraktar, petrol ve doğal gaz alanında da geniş bir iş birliği potansiyeli olduğunu, Türkiye Petrolleri ve özel şirketlerin Suriye off-shore’u ile kara sahalarında sismik ve sondaj çalışmaları için hazır olduğunu söyledi. Türkiye’nin Karadeniz’deki keşfinden sonra dış sahalardaki faaliyetlerinin arttığı, Somali, Akdeniz, Libya gibi bölgelerde başlayan çalışmaların Suriye’ye de taşınması hedeflendiği belirtildi. Ayrıca Türkiye’nin jeotermal konusundaki deneyiminin Suriye’ye aktarılması gündemdeki konular arasında yer aldı.
Mutabakat metni, başta fosfat olmak üzere metalik madenler, endüstriyel hammaddeler ile stratejik ve kritik minerallerde arama, ruhsatlandırma, işletme ve uç ürün üretimine yönelik ortak projelerin geliştirilmesini esas alıyor. Bu çerçevede Türk kamu kurumları, özel sektör kuruluşları ve Suriye kamu kurumları arasında kamu-özel iş birliği, ortak girişim ve uygun yatırım modellerinin oluşturulması planlanıyor.
politik ve ekonomik yansımalar:
Bakan Bayraktar, Suriye’nin yeniden inşası ve kalkınma sürecinin desteklenmesinin iki ülke için stratejik önem taşıdığını vurguladı. Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara liderliğindeki kalkınma sürecine Türkiye’nin katkı sunmayı amaçladığı, yerel kaynakların katma değer yaratacak şekilde ekonomiye kazandırılmasının süreci hızlandıracağı ifade edildi. Bayraktar, bu tür projelerin hem bölgesel ekonomik entegrasyonu güçlendireceğini hem de kritik hammadde tedarik zincirlerinde iş birliği fırsatları yaratacağını belirtti.
İmzalanan mutabakat zaptı, çerçeve niteliğinde bir adım olarak değerlendirilirken önümüzdeki dönemde atılacak ticari adımlar, yatırım modelleri ve somut saha uygulamaları iş birliğinin başarısı açısından belirleyici olacak. Taraflar, projelerin hayata geçirilmesi için teknik çalışmalar, sismik ve sondaj faaliyetleri ile finansman modelleri üzerinde çalışma kararlılığını ifade etti.
Şam’daki temaslar kapsamında Bakan Bayraktar ayrıca Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara tarafından kabul edildi; görüşmeler enerji, maden ve altyapı ekseninde kapsamlı bir gündemle ilerledi.
ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞININ BAĞLI KURULUŞLAR ARASINDA MADENCİLİK ALANINDA STRATEJİK ORTAKLIK GELİŞTİRİLMESİ ADINA ‘FOSFAT ALANINDA MUTABAKAT ZAPTI’ İMZALANDI.
