Kirpik dibi paraziti (Demodex) göz şikâyetlerinin nedeni olabilir
Prof. Dr. Aylin Kılıç (Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Göz Sağlığı ve Hastalıkları) gözlerde geçmeyen kızarıklık, kaşıntı, yanma ve uzun süren kırmızı göz şikâyetlerinin arkasında kirpik diplerine yerleşen Demodex (kirpik dibi paraziti) olabileceğini belirtiyor. Bu durum çoğu zaman basit bir alerji gibi değerlendirilebildiği için doğru tanı gecikebiliyor.
Nasıl bir parazit? Yaşam döngüsü ve yerleşim
İğne ucundan bile küçük ve 8 bacaklı olan Demodex akarları gözle görülemeyecek kadar küçüktür. Kirpik köklerinin dış kısımlarında ve lipid salgılayan meibomian bezlerinde yaşar, sebum ve epitel içerikleriyle beslenir. İnsanlarda en sık görülen türler Demodex folliculorum ve Demodex brevis olup yaşam süreleri genellikle yaklaşık 15 gün, bazı durumlarda 21 güne kadar uzayabilir; çok hızlı çoğalabilirler.
Belirtiler ve bulgular
Parazit yerleştiğinde ortaya çıkabilecek bulgular arasında kalıcı kızarıklık, yoğun kaşıntı, yanma, batma, yabancı cisim hissi ve kirpik diplerinde beyaz noktalar veya pul pul dökülme dikkat çekicidir. Bu birikimler sıklıkla kepek gibi algılanır. Akarların sayısının aşırı artması Demodex blefariti gibi iltihabi tablolar ve tekrarlayan arpacık, kirpik dökülmesi ile ilişkilendirilebilir.
Risk grupları
Demodex, insan derisi ve gözlerinde en yaygın parazitlerden biridir; ancak yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler demodikozise daha savunmasızdır. Sık göz ovuşturma alışkanlığı da parazitin çoğalmasını ve şikâyetlerin artmasını tetikler.
Korunma ve dikkat edilmesi gereken hijyen önlemleri
Göz çevresinin temiz tutulması önemlidir. Prof. Dr. Kılıç şu önerileri vurguluyor:
- Uyumadan önce göz kapaklarını düzenli olarak yıkayın.
- Göz makyajını, takma kirpikleri ve kontakt lensleri gece yatmadan önce çıkarın.
- Yastık kılıflarını temizleyin ve haftada en az iki kez değiştirin.
- Düzenli ve yeterli uyku, ciltte sebum üretimini kontrol ederek akarların besin kaynağının artmasını önlemeye yardımcı olabilir.
Ne zaman uzmana başvurulmalı?
Gözlerde uzun süre devam eden kızarıklık, şiddetli kaşıntı, kirpik diplerinde beyaz noktalar veya pul pul dökülme fark ederseniz zaman kaybetmeden bir göz sağlığı uzmanına başvurun. Doğru değerlendirme, parazitin varlığının saptanması ve uygun yönetim için gereklidir.
Not: Yukarıdaki bilgiler Prof. Dr. Aylin Kılıç'ın açıklamaları doğrultusunda derlenmiştir.
BİRUNİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ GÖZ SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI UZMANI PROF. DR. AYLİN KILIÇ
