Sömestir Tatilinde Bozulan Uyku Düzeni İçin Uzman Önerileri
Tüm Uyku Tıbbı ve Araştırmaları Derneği (TUTDER) Başkanı, Kulak Burun Boğaz ve Uyku Uzmanı Prof. Dr. Vural Fidan, sömestir tatilinde uyku düzeni bozulan öğrencilerin okula geçişini kolaylaştırmak için uygulaması gereken adımları paylaştı. Fidan, tatil döneminde oluşan gecikmiş uyku saatlerinin ani değişimle değil, kademeli olarak düzeltilmesi gerektiğini vurguladı ve uyku saatlerinin birkaç gün boyunca her gün 15-20 dakika erkene çekilmesini önerdi.
Fidan, okullarda ikinci yarıyılın yarın başlayacağını hatırlatarak, tatilde bozulmuş saatlerin hızlı müdahaleyle değil planlı olarak düzenlenmesinin önemine dikkat çekti. Araştırmalara göre tatil dönemlerinde çocukların yüzde 60’tan fazlası geç yatma alışkanlığı geliştiriyor; üst solunum yolu rahatsızlıkları ve evde geçirilen sürenin artması da uyku düzenini olumsuz etkiliyor. Ayrıca ev ortamında ekran kullanımı tatil sürecinde ortalama olarak yüzde 40’a varan artış gösteriyor.
Ekran Süresi ve Uyku Kalitesi
Prof. Dr. Fidan, tatil boyunca artan telefon, tablet ve televizyon kullanımının çocuklarda alışkanlığa dönüştüğünü belirterek, okul dönemi başlamadan bu düzenin sınırlandırılması gerektiğini söyledi. Bilimsel çalışmalarda, günlük ekran süresi 2 saatin üzerine çıkan çocuklarda uykuya dalma süresinin uzadığı, gece uyanmalarının arttığı ve toplam uyku süresinin kısaldığı bildiriliyor.
Fidan, özellikle akşam saatlerinde maruz kalınan mavi ışığın uyku hormonu melatoninin salgılanmasını baskıladığını belirterek, bunun çocuklarda uykuya dalma süresini yüzde 30-40 oranında uzatabileceğini ifade etti. Bu nedenle tatil döneminde artan ekran süresinin okul başlamadan önce azaltılması gerektiğini vurguladı.
Uykusuzluk ve Akademik Performans
Uykusuzluğun öğrencilerde dikkat ve öğrenme kaybına yol açtığını belirten Fidan, bilimsel verilerin yetersiz uyku durumunda çocuklarda dikkat süresinin yaklaşık yüzde 25, akademik performansın ise yüzde 15-20 oranında düşebildiğini gösterdiğini aktardı. Dersin etkin öğrenilebilmesi için sağlıklı uykunun önemine dikkat çekti.
Fidan, uykuya dalmadan en az 2 saat önce elektronik cihazların bırakılması gerektiğini, bu konuda en büyük sorumluluğun ebeveynlerde olduğunu belirtti.
Sağlıklı Uyku İçin Pratik Öneriler
Prof. Dr. Vural Fidan, çocuklarda sağlıklı uyku düzeni oluşturmak için şu uygulamaları önerdi:
Biolojik saatin düzenlenmesi: Her sabah aynı saatte uyandırarak iç saatinin korunması.
Yatış öncesi rutin: Yatağa aç gitmemeye dikkat etmek, uykudan 1–1,5 saat önce ılık süt içirmek ve uyku öncesi ılık duş aldırmak.
Ortam koşulları: Yatak odasını sessiz, karanlık ve 23–24 derece sıcaklıkta tutmak; uyku için sakin etkinlikleri tercih etmek.
Zamanlama: En geç saat 22.00'de uykuya geçilmesini sağlamak; uyku öncesi yoğun bilgisayar oyunları ve aksiyon içeriklerden kaçınmak.
Okuma alışkanlığı: Yatmadan önce kitap okuma rutini kazandırmak.
Fidan, düzenli uyku alışkanlığı ve kontrollü ekran kullanımıyla öğrencilerin ikinci döneme daha zinde ve hazır başlayabileceklerini sözlerine ekledi.
TUTDER BAŞKANI, KULAK BURUN BOĞAZ VE UYKU UZMANI PROF. DR. VURAL FİDAN
