Soğuk Havalarda Uzuv Riski: Doç. Dr. Neşe Kurt Özkaya'dan Uyarı
Sivas Medicana Hastanesi'nde görevli Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Bölümü Doç. Dr. Neşe Kurt Özkaya, soğuk havaların etkili olmasıyla birlikte özellikle el, ayak ve kulak gibi uç bölgelerin ciddi risk altında olduğunu söyledi. Geç kalınan müdahalelerin kalıcı hasarlara ve uzuv kayıplarına yol açabileceği uyarısında bulundu.
Belirtiler ve ilerleyiş
Havaların soğumasıyla birlikte uzun süre soğuğa maruz kalan kişilerde donma vakaları görülmeye başlandı. İlk belirtiler genellikle el ve ayak parmaklarında uyuşma, karıncalanma ve renk değişikliği şeklinde ortaya çıkar. İlerleyen süreçte cilt soluk beyaz bir hal alır; müdahale edilmezse morarma ve doku kayıpları meydana gelebilir. Doç. Dr. Özkaya, donma başlangıç aşamasında fark edilmezse hasarın derinleştiğini ve kalıcı sorunlara yol açabildiğini vurguladı.
Risk grupları ve hızlandıran etkenler
Açık havada çalışanlar, yaşlılar, çocuklar ile diyabet ve kalp hastalığı bulunan bireyler daha yüksek risk altında yer alıyor. Islak eldivenler, sıkı ayakkabılar ve uzun süre hareketsiz kalmak donmayı hızlandıran önemli etkenler arasında sayılıyor.
İlk yardım ve tedavi önerileri
Doç. Dr. Neşe Kurt Özkaya, donma şüphesi olan durumlarda el ve ayakların ani şekilde sıcak suya sokulmaması gerektiğini belirterek, nazikçe, yavaş yavaş ısıtılmasının ve mutlaka bir sağlık kuruluşunda tedavi olunmasının önemine dikkat çekti. Açıklamasında, "Erken fark edilen donmalar tamamen tedavi edilebilir. Geç fark edilenlerde ise cerrahi müdahale gerekebilir" ifadelerini kullandı.
Özkaya, doğrudan ifadeyle uyarısını şu sözlerle sürdürdü: "Donma şüphesi varsa el ve ayakları direkt olarak sıcak suya sokmanın doğru olmadığını belirten Neşe Kurt Özkaya, 'Uzun süre maruz kalındığında soğuk dokulara zarar verebilir. El ve ayak parmakları soğuğa karşı en savunmasız bölgelerimizdir. Donma genelde önce uyuşma, karıncalanma ve renk değişikliğiyle başlar. Cilt soluk beyaz olur, ilerleyen zamanlarda morarmaya başlar. Bu aşamada müdahale edilmezse doku hasarı derinleşir ve kalıcı sorunlara yol açabilir.'"
Doç. Dr. Özkaya, tedavi yaklaşımına ilişkin şunları aktardı: "Kalp ve diyabet hastalığı olanlarda uzun süre soğuğa maruz kalmak, aynı yanık hastalarında olduğu gibi ciddi hasarlara neden olabilmektedir. Bu nedenle hastalar donma ile geldiğinde, biz onları yanık tedavisine benzer şekilde yatırarak tedavi ediyoruz ve maalesef gerekli görülürse ampütasyon işlemleri de yapılabiliyor. Çok ciddi donma vakalarında el ve ayak parmakları, hatta kulak gibi bölgeler donmanın seviyesine göre kesilmek zorunda kalınabilir."
Korunma önerileri
Korunmanın öncelikli olduğunu vurgulayan Özkaya, eldiven ve sıcak tutan, kuru kalmayı sağlayan ayakkabıların kullanılmasını; el ve ayakların kuru tutulmasını ve uyuşma hissedildiğinde hemen sıcak bir ortama geçilmesini önerdi. Donma şüphesi halinde hızlı fakat kontrollü ısıtma ve profesyonel sağlık desteği alınması gerektiğini yineledi.
Uzmanı dondurucu soğuklara karşı uyardu: "Geç kalınırsa uzuv kaybı olabilir"
