Soğuk Hava Diyabet Yönetimini Etkiliyor: Hipoglisemi Riski ve Kan Şekeri Takibi Önemli
Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Ali Vardar, soğuk havanın hem tip 2 diyabetli bireylerde hem de diyabeti olmayan kişilerde kan şekeri dengesi üzerinde belirgin etkileri olabileceğine dikkat çekti.
Mevcut hava koşulları
Türkiye, Balkanlar ve Sibirya üzerinden gelen soğuk hava dalgası ve kar yağışının etkisi sürerken, 41 il için kuvvetli yağış uyarısı yapıldı. Uzmanlar özellikle kalp, solunum ve kronik hastalığı bulunan kişilerin tedbirli olması gerektiğini belirtiyor.
Soğuk havanın fizyolojik etkileri
Dr. Vardar, soğuk ortamın vücutta metabolik ve hormonal değişikliklere yol açtığını; bunun da kan şekeri yönetimini etkileyebileceğini aktarıyor. Uzmanın ifadesiyle: "Hem çok soğuk hem de çok sıcak hava kan şeker seviyenizi değiştirebilir. Kan şekeri (kan glukozu) yönetiminde diyabetli bireyler çoğunlukla beslenme, egzersiz ve ilaç kullanımına odaklanır ancak hava şartlarının da kan şekeri üzerinde etkili olabildiğini unutmamak gerekir."
Hipoglisemi riski ve belirtilerin maskelenmesi
Soğukta vücudun ısı üretmek için daha fazla glikoz kullanması, hipoglisemi (düşük glikoz seviyeleri) riskini artırabilir. Dr. Vardar şu uyarıda bulundu: "Vücut üşüdüğünde daha fazla glikoz yakar ve bu durum kan şekerinin düşmesine yol açabilir. Ayrıca düşük sıcaklıklar; titreme, üşüme ya da uyuşma gibi belirtileri maskeleyerek hipogliseminin fark edilmesini geciktirebilir." Bu nedenle soğuk havalarda kan şekeri takibi daha da önem kazanır.
Stres hormonları ve insülin emilimi
Soğuk, vücudun stres tepkisini tetikleyebilir; Dr. Vardar bunu şöyle özetliyor: "Vücudumuzun bununla doğal olarak mücadele etme yollarından biri, stres hormonlarını salgılamaktır. Bu da insülin üretimini azaltır ve depolanmış kan şekerini serbest bırakır. Bunun yanı sıra, enjekte edilen insülin soğuk havalarda daha yavaş emilebilir."
Hareketsizlik, beslenme ve enfeksiyonlar
Kış aylarında fiziksel aktivitenin azalması ve karbonhidrat ağırlıklı beslenme eğilimi, insülin duyarlılığını düşürerek kan şekerinin yükselme riskini artırır. Ayrıca boğaz, idrar yolları ve bağırsak enfeksiyonları ile grip benzeri hastalıkların kışın daha sık görülmesi, enfeksiyon sürecinde kan şekerinin yükselebileceğine işaret eder. Dr. Vardar, enfeksiyon geçiren diyabet hastalarının kan şekerlerini daha yakından takip etmeleri gerektiğini vurguladı.
Klinik uyarılar
Uzman, özellikle insülin kullanan hastaların soğuk dönemlerde dikkatli olması gerektiğini, gerekirse hekimin önerisiyle doz ayarlamalarının değerlendirilebileceğini belirtti. Kış koşullarında kan şekeri takibi, enfeksiyon belirtilerine hızlı yanıt ve yaşam tarzı düzenlemeleri önem kazanıyor.
Özetle: Soğuk hava hem hipoglisemi riskini artırabilir hem de kan şekerini yükseltebilecek davranışsal değişikliklere yol açabilir; bu nedenle diyabet yönetiminde hava şartlarının etkisi göz önünde bulundurulmalıdır.
BİRUNİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ İÇ HASTALIKLARI UZMANI DR. ALİ VARDAR
