Smyrna kökenli mermer heykel başı Türkiye'ye geri döndü
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Smyrna Antik Kenti kökenli olduğu bilimsel verilerle tespit edilen mermer heykel başının ABD'den Türkiye'ye iadesinin sağlandığını duyurdu. Eser, kökeni ve tarihsel bağlamı dikkate alınarak İzmir Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmeye başlandı.
İade duyurusu
Bakan Ersoy sosyal medya paylaşımında, Denver kentindeki Denver Art Museum koleksiyonunda bulunan eserin iadesinin, müze ile kurulan iş birliği ve yapıcı diyalog sayesinde gerçekleştirildiğini belirtti. Bakan, iade sürecinde emeği geçen Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerine teşekkür etti ve kültürel mirasın korunmasına devam edileceğini vurguladı.
İade sürecinin arka planı ve eserin bilimsel kimliği
Denver Sanat Müzesi, koleksiyonunda bulunan ve Anadolu kökenli olduğu değerlendirilen mermer heykel başını iade etmek istediklerini Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bildirdi. Eserin 1989 yılında Marie Thérse Macy tarafından bağışlandığı, Macy'nin 1946-1948 yılları arasında İstanbul'da görev yapan Clarence Edward Macy'nin eşi olduğu kaydedildi.
Bakanlık uzmanları tarafından yapılan incelemelerde; eserin Smyrna Agora kazılarından geldiğinin 1934 tarihli Türk Tarih, Arkeologya ve Etnografya Dergisi'ndeki raporla belgelendiği, Anadolu kökenli olduğu ve yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığı tespit edildi. Bu bulgular doğrultusunda resmi iade talebi yapıldı ve süreç uluslararası iş birliğiyle sonuçlandı.
Üslup özellikleri ve arkeolojik bağlam doğrultusunda eserin Theodosius Dönemi heykel sanatına ait olduğu, Efes-Smyrna bölgesinde faaliyet gösteren bir atölyenin ürünü olduğu belirtiliyor; bu değerlendirmeler İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Akın Ersoy ile Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi uzmanlarınca hazırlanan raporlarda da yer aldı.
Tarihî eserin özellikleri ve sergi süreci
Eserin yüksekliği 25 santimetre olup, M.S. 5. yüzyılın ikinci yarısına tarihleniyor. Erkek portresi olarak tanımlanan heykel başında boyun kısmının kırık ve eksik olduğu, saç ve kaş kıvrımlarının keskiyle işlendiği, göz bebeklerinin matkap darbeleriyle belirginleştirildiği kaydedildi. Kısa sakallı portrede gözlerin izleyiciye yöneldiği ve yüz hatlarında güçlü ifade unsurlarının bulunduğu tespit edildi.
Eser, dışişleri kanalıyla Türkiye'ye getirildi ve kökeniyle uyumlu sergileme kararı doğrultusunda İzmir Arkeoloji Müzesi'nde ziyaretçilerin beğenisine sunuldu.
Uluslararası iş birliği ve kaçakçılıkla mücadele
Son yıllarda Türkiye'nin kültür varlıkları kaçakçılığıyla mücadelede izlediği politikalar, müze ve özel koleksiyonlarda gönüllü iade süreçlerine yönelik farkındalık ve iş birliğini artırdı. Smyrna kökenli mermer heykel başının iadesi, bu yaklaşımın somut örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti ve uluslararası iş birliğinin önemini bir kez daha gösterdi.
Not: Eserdeki tarihsel ve arkeolojik veriler, Bakanlık uzman raporları ve arşiv kayıtlarıyla belgelemektedir.
KÜLTÜR VE TURİZM BAKANI MEHMET NURİ ERSOY, SMYRNA ANTİK KENTİ KÖKENLİ MERMER HEYKEL BAŞININ ABD’DEN TÜRKİYE’YE İADE EDİLDİĞİNİ DUYURDU. BİLİMSEL VERİLERLE KÖKENİ KESİN OLARAK ORTAYA KONAN ESER, YILLAR SONRA AİT OLDUĞU TOPRAKLARA DÖNERKEN İZMİR ARKEOLOJİ MÜZESİ’NDE SERGİLENMEYE BAŞLANDI.
