antik kanal ve kaynağı:
İzmir merkezindeki Smyrna Agorası'nda yürütülen kazılar, Roma döneminden kalma antik su kanalının günümüzde de aktığını ortaya koyuyor. Kazı ekibi kanalın 150 metrelik bölümünü takip etti; suyun Agora'ya ulaşan hattı, kentin aşağı mahallelerine su taşıma sisteminin bir parçası olduğunu gösteriyor. Kazı Başkanı Prof. Dr. Akın Ersoy, sistemin bir bölümünün halen çalıştığını belirterek, "Yaklaşık 2 bin yıldır akan bir sudan bahsediyoruz. Kaynağı henüz tespit edemedik" dedi.
Ersoy, suyun Agora'nın güneyindeki Namazgah Hamamı ve Kurşunlu Cami çevresindeki bir pınarla bağlantılı olabileceğini vurguladı. Kazılar, antik su ulaştırma mühendisliğinin kent yaşamındaki sürekliliğini ve suyun kentsel dokuda oynadığı rolü yeniden görünür kılıyor.
kazı buluntuları ve yeni mekânlar:
2026 kazılarında, geçen yıl ortaya çıkarılan mozaik tabanın devamında üç yeni mekân gün ışığına çıkarıldı: iki mekânın tabanı mozaik, birinin tabanı ise mermer döşemeden oluşuyor. Bu alanlarda daha önce Smyrna Agorası ve tiyatro çevresinde rastlanmamış duvar resimleri bulundu. Ersoy, bu resimlerin ve mekânların Efes'teki Yamaç Evleri ile benzerlik taşıdığını; yapılarının olası olarak kamusal işlevli olabileceğini belirtti.
Yeni buluntuların stratigrafik ve mimari özellikleri, Smyrna'nın Geç Antik Çağ'daki dönüşümüne ilişkin önemli veriler sağlıyor. Bu mekânların MS 5’inci ve 6’ncı yüzyıllara tarihlenmesi, Roma İmparatorluğu'nun 395'te ikiye bölünmesi ve Hristiyanlık etkisiyle kent planında yaşanan değişimleri okumayı mümkün kılıyor. Kazı ekibi, mozaikli bölümlerin açığa çıkarılmasının ardından daha önce tespit edilen Hamam-Gymnasion yapısına geçerek Osmanlı katmanları altında Gymnasion'un mekansal organizasyonunu inceleyecek.
agora, kemeraltı ve kentsel süreklilik:
Prof. Dr. Akın Ersoy, bugünkü Kemeraltı'nın sosyal, kültürel ve ticari kimliğinin köklerinin Smyrna Agorası'na kadar uzandığını ifade etti. Antik Smyrna Limanı'nın zamanla dolması sonucu ticaretin ve sosyal hayatın Kemeraltı'na kaydığını anlatan Ersoy, "Buradaki sosyal, kültürel ve ticari hafıza yavaş yavaş Kemeraltı'na taşınıyor. Mekânın bir hafızası var" dedi. Bu tespit, alanın sadece arkeolojik değil; aynı zamanda kentin toplumsal belleğini okumak açısından da değer taşıdığını gösteriyor.
destek, koruma ve ziyaretçi programı:
Kültür ve Turizm Bakanlığı izniyle İzmir Katip Çelebi Üniversitesi adına yürütülen kazıların ana sponsoru İzmir Büyükşehir Belediyesi. Belediyenin Smyrna Agorası ve Antik Smyrna Tiyatrosu kazılarına 2025-2027 döneminde 34,5 milyon lira destek sağladığı; ayrıca 2026 yılında destek programındaki 16 arkeolojik kazıya toplam 19 milyon 665 bin 625 lira kaynak aktarıldığı belirtildi. Ersoy, Büyükşehir desteğinin yalnızca maddi olmadığını, çalışmaların kapasitesini artırdığı ve kazı hızını yükselttiğini vurguladı.
Kazı alanında konservasyon çalışmaları da sürüyor. Özellikle gezi güzergahındaki grafitilerin sıva korumasına yönelik uygulamalar yapılıyor ve Grafiti Salonu'nun bir bölümü belirli saatlerde ziyaretçilere açılıyor. Ayrıca İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Turizm Rehberliği Bölümü öğrencileri staj kapsamında ziyaretçilere Türkçe ve İngilizce bilgi veriyor, böylece hem eğitim hem de halkla iletişim programı güçlendiriliyor.
Kazı ekibi, Smyrna Tiyatrosu'nu da kent yaşamına yeniden kazandırmayı hedefliyor. Kadifekale eteklerindeki 20 bin kişi kapasiteli Smyrna Tiyatrosu'nun oturma sıralarının önemli kısmı günümüze ulaşmış durumda; ekipler bu alana ayrı bir öncelik veriyor ve İzmir'in ileride önemli bir sosyo-kültürel mekâna kavuşacağını öngörüyor.
İZMİR’İN TARİHİ KENT MERKEZİNDE YER ALAN SMYRNA AGORASI, GEÇMİŞİN İZLERİNİ GÜNÜMÜZE TAŞIYOR.
