Sivas'ta mevsimsel depresyon uyarısı
Medicana Sivas Hastanesi Psikoloğu Burak Koçkanat, sonbahar ve kış aylarında günlerin kısalmasının ve gün ışığının azalmasının ruh hâli ve günlük alışkanlıklar üzerinde belirgin etkiler yarattığını belirtti. Sivas gibi kışların uzun ve sert geçtiği şehirlerde bu etki daha görünür hale geliyor; yetişkinlerde ve çocuklarda görülen belirtiler farklılık gösteriyor ve ailelerin süreci yakından izlemesi gerekiyor.
mevsimsel değişimlerin bedende yarattığı etkiler:
Koçkanat, gün ışığının azalmasıyla birlikte vücutta melatonin ve serotonin dengesinin değişebildiğini, bunun da uyku düzeni ve duygu durumunu etkilediğini söyledi. Bu sürecin yarattığı yorgunluk ve isteksizlik "hayal ürünü" değil; bedenin mevsime verdiği doğal bir tepki. Uzman, "Kış depresyonu dediğimiz olay gerçekten var, bunun bilimsel adı mevsimsel örüntülü depresyon" ifadelerini kullandı. Çoğu kişide sonbaharda hafif hüzün, daha fazla uyuma isteği ve tatlı yeme eğilimi normal kabul edilebilir ancak bu durumun süreklilik kazanması kritik bir eşik oluşturuyor.
Özellikle genç yetişkinlerde iş, kariyer, ebeveyn sorumluluğu ve ekonomik kaygılar gibi birden fazla stres faktörünün eşlik etmesi, akşamların erken kararmasıyla sosyal hayatın daralması ve ekran başında geçirilen zamanın artması şikâyetlerin derinleşmesine yol açabiliyor. Kişi günlük yaşam, iş veya ilişkilerinde aksama yaşıyorsa basit bir mevsim hüznünden söz etmek zorlaşır.
çocuklarda belirtiler ve ebeveynlere uyarılar:
Koçkanat, çocukların duygularını yetişkinler gibi sözel olarak ifade etmediklerini, bu nedenle ebeveynlerin davranış değişikliklerine dikkat etmesi gerektiğini vurguladı. Okul öncesi dönemde uyku düzenindeki bozulma, huzursuzluk ve sık ağlama; ilkokul çağında okula isteksizlik, dikkat dağınıklığı veya karın ağrısı gibi bedensel şikâyetler; ergenlik döneminde ise odaya kapanma, sinirlenme ve ekran başında fazla zaman geçirme öne çıkan belirtiler arasında sayıldı.
Uzman, "ebeveyn ruh hâli çocuğu doğrudan etkiler" diyerek, yorgun veya sürekli gergin olan ebeveynlerin evin genel atmosferini etkilediğini hatırlattı. Bu nedenle ebeveynlerin kendi iyi oluşlarına da dikkat etmeleri gerektiğini söyledi.
kışı ailecek daha sağlıklı geçirmek için öneriler:
Koçkanat, ailelere üç temel öneri sıraladı: Birincisi, mümkün olduğunca gün ışığından yararlanmak — sabah perdeyi açmak, kahvaltıyı pencere kenarında yapmak ve öğle saatlerinde kısa yürüyüşlere çıkmak. İkincisi, tüm ailenin uyku düzenini koruması; düzenli uyku saatleri hem fiziksel hem de ruhsal denge için önemli. Üçüncüsü ise ekran süresini sınırlayıp yerine ortak alışkanlıklar oluşturmak; birlikte yemek yemek, oyun akşamları veya kitap saati gibi rutinler aile içi bağları güçlendiriyor.
Koçkanat, yetişkinlerde iki haftadan uzun süren mutsuzluk, umutsuzluk ya da belirgin iştah kaybı varsa profesyonel destek alınması gerektiğini; çocuklarda davranış değişikliği haftalarca sürüyor ve okul başarısı veya arkadaş ilişkileri etkileniyorsa uzman desteğine başvurulması gerektiğini belirtti.
Özetle, Sivas gibi iklimlerde mevsimsel değişimlerin etkileri daha net hissedilebiliyor; erken fark etme, aile içi düzenlemeler ve gerektiğinde uzman desteği kış döneminin daha iyi yönetilmesine yardımcı olabilir.
PSİKOLOG BURAK KOÇKANAT, SONBAHAR VE KIŞ MEVSİMLERİNİN PSİKOLOJİ ÜZERİNE ETKİLERİ KONUSUNDA ÖNERİLERDE BULUNDU.
