Sıfır Atık Vakfı'nın Araştırma Raporu
Sıfır Atık Vakfı, "Plastiksiz Temmuz" farkındalık kampanyası kapsamında hazırladığı yeni araştırma raporunda, tek kullanımlık plastiklerin doğaya, insan sağlığına ve ekonomiye olan etkilerini gözler önüne serdi.
Raporda, her yıl temmuz ayında dünya genelinde gerçekleştirilen kampanya çerçevesinde, küresel plastik krizinin ve kullanımının ulaştığı çarpıcı boyutlar detaylandırıldı. Bu kriz, çevresel, ekonomik ve toplumsal sonuçlarıyla dikkat çekti.
Küresel Plastik Üretimi ve Kullanımı
2024 itibarıyla dünya genelinde yıllık yaklaşık 400 milyon ton plastik üretildiği belirtiliyor. Bu miktarın yaklaşık yüzde 36'sı ambalaj şeklinde, büyük ölçüde tek kullanımlık ürünlerden oluşuyor. Ancak bunun yalnızca yüzde 9'u geri dönüştürülürken, yüzde 50'den fazlası doğaya karışıyor.
Raporda ayrıca, her yıl doğaya karışan 11 milyon ton plastik atık hakkında, deniz canlılarının yaşamını doğrudan tehdit ettiği vurgulandı. Plastik üretiminin hala yüksek oranda fosil yakıtlardan sağlandığı, dolayısıyla bu durumun plastik kirliliğini iklim sorunu haline getirdiği ifade edildi.
Mikroplastiklerin Tehditleri
Tek kullanımlık plastiklerin insan sağlığı üzerindeki etkileri de raporda ele alındı. Mikroplastiklerin, hava, su ve gıda yoluyla insan vücuduna girdiği, haftada ortalama 5 gram kadar plastik alındığı tahmin ediliyor. Mikroplastiklerin, birçok sağlık sorunuyla bağlantılı olabileceği ve doğrudan bağışıklık sistemi, hormon dengesi gibi alanlarda olumsuz etkiler yarattığı vurgulandı.
Çevresel Etkiler
Raporda, plastik atıkların kara ve deniz ekosistemlerine yol açtığı zararlar belirtildi: deniz kaplumbağalarının yüzde 90'ının ve deniz kuşlarının yüzde 44'ünün vücutlarında plastik bulunduruyor. Ayrıca, mercan resiflerinde bulunan plastik parçalarının yüzde 85'inde enfeksiyon riskini artırdığı kaydedildi.
Ekonomik Maliyetler
Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) raporuna göre, plastik kirliliğinin küresel ekonomiye yıllık maliyetinin 300-600 milyar dolar arasında olduğu belirtiliyor. Düşük ve orta gelirli ülkelerin kıyılarına ulaşan plastik atıkların, çevresel adalet açısından ciddi sorunlar oluşturduğu ifade edildi.
Bireysel Çözümler
Raporda, plastik kullanımını azaltmak için bireylerin atabileceği adımlar arasında şunlar yer alıyor:
- Plastik poşet yerine bez çanta, file veya sepet kullanmak.
- Tek kullanımlık plastik şişeler yerine cam veya metal matara tercih etmek.
- Plastik pipet yerine bambu, cam veya paslanmaz çelik alternatiflerine yönelmek.
- Ambalajsız ve dökme ürünler tercih ederek plastik atık oluşumunu azaltmak.
- Geri dönüşüm kutularını doğru ve etkin şekilde kullanmak.
