sıcaklık, hormonlar ve öfke:
Diyarbakır Memorial Hastanesi'nde görevli uzman klinik psikolog Tülinay Seçkin, yaz aylarında artan sıcaklıkların hem fizyolojik hem de ruhsal dengemizi etkilediğini belirtiyor. Seçkin'e göre vücut ısısının yükselmesi kontrol mekanizmalarını zorlaştırıyor; bu durumda 34 derece olarak verilen örnek vücut ısısını kontrol edebilmek için kortizol salgısının arttığı ve bunun stres düzeylerini yükselttiği ifade ediliyor.
Seçkin, kortizol artışıyla birlikte öfke ve dürtüsellikte artış görülebileceğini, aynı dönemde mutluluk hormonu olan serotonin düzeyinde düşüşlerin olabileceğini vurguluyor. Bu hormonal dalgalanmaların günlük yaşamda özellikle trafikte yaşanan gerilimleri artırabildiğini söylüyor.
dürtüsel tepkiler ve bilinçli farkındalık:
Uzman, sıcaklığın dürtüsel kontrolü zorlaştırdığını, bu yüzden ani ve kişiselleştirilmiş tepkilerin artabileceğini ifade ediyor. Seçkin, bu noktada yapılması gerekenin davranışları hemen kişiye yönelik algılamamak olduğunu aktarıyor: bir sürücünün agresif görünmesinin sebepleri arasında acele, yorgunluk veya aynı sıcaklığı yaşamanın getirdiği bunaltı olabileceğini hatırlatıyor.
Bu bağlamda bilinçli farkındalık önem kazanıyor. Hormonlardaki dalgalanmanın hem bedensel hem de ruhsal değişimlere yol açtığı, bu durumun farkında olmanın tepkileri düşürebileceği ifade ediliyor.
pratik öneriler: nefes, empati, planlama:
Seçkin, sıcak havalarda kriz anlarında uygulanabilecek basit yöntemler öneriyor. Trafikte veya uygun bulunduğunuz bir yerde derin nefes egzersizi yapmanın hemen rahatlama sağlayabileceğini belirtiyor; kırmızı ışıkta birkaç derin nefes alıp vermek, dürtüsel tepkileri geciktirip kontrol etmeyi kolaylaştırıyor.
Ayrıca davranışları kişiselleştirmemek ve empati kurmak kritik. "Sizinle aynı şartlarda bulunan insanlar olduğunu fark etmek gerekir" diyen Seçkin, mümkünse daha sakin saatlerde yola çıkmanın veya acele yoksa durmanın da öfke ve gerilim riskini azalttığını vurguluyor.
Sonuç olarak Seçkin, sıcak havaların fizyolojik etkilerinin farkında olmanın, basit nefes teknikleri ve empatik yaklaşımın öfke yönetiminde pratik ve etkili araçlar olduğunu belirtiyor.
UZMAN KLİNİK PSİKOLOG TÜLİNAY SEÇKİN
