Atakum sahilinde erozyon yaşam alanlarını tehdit ediyor
Samsun’un Atakum ilçesinde kıyı erozyonu, kıyı şeridinde giderek artan tahribata yol açıyor. Denizin karayı aşındırması sonucu sahil hattında gerileme yaşanırken, bazı yapıların temelleri açığa çıktı, kafelerin alt kısımları oyarak kullanılmaz hâle geldi ve sahil duvarlarında çökmeler meydana geldi.
tahribatın görüldüğü bölgeler:
Erozyon özellikle İncesu, Çatalçam, Altınkum ve Taflan bölge sahillerinde belirginleşti. Bazı noktada dalgalar sahil yoluna kadar ulaşırken, kıyıya yakın yapıların çevresindeki zeminde boşalmalar oluştu ve kıyı kenar çizgisi ciddi biçimde geriledi. Bu durum yerel yaşamı ve işletmeleri doğrudan etkiliyor.
uzman açıklaması: nedenler ve mekanizmalar:
Ondokuz Mayıs Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Coğrafya Bölümü Fiziki Coğrafya Anabilim Dalı Öğr. Üyesi Prof. Dr. Halil İbrahim Zeybek, kıyı erozyonunun temel nedenlerinden birinin sediment bütçesindeki açık olduğunu vurguluyor. Zeybek, kıyıların akarsular tarafından taşınan malzemelerle beslendiğini; plansız baraj, gölet ve regülatör uygulamalarının kıyıya ulaşan malzeme miktarını azalttığını belirtti.
Prof. Dr. Zeybek ayrıca kıyıda yapılan hatalı yapıların ve liman ya da balıkçı barınaklarının kıyı akıntı düzeni ve denizin hidrodinamik özellikleri dikkate alınmadan inşa edilmesinin erozyonu hızlandırdığını, kontrolsüz yapılaşmanın kıyı kenar çizgisinin ihlaline yol açtığını ifade etti.
Küresel iklim değişikliğine bağlı olarak deniz seviyesinin yükselmesinin de etkili olduğunu söyleyen Zeybek, 1880'den günümüze kadar ortalama deniz seviyesinin yaklaşık 25 santimetre yükseldiğini; bunun dalga düzeni, dalga boyları ve akıntılarda değişikliklere neden olarak kıyı üzerindeki baskıyı artırdığını belirtti.
önleme ve müdahale önerileri:
Zeybek'in önerileri arasında, kıyıya taşınan malzeme miktarının azalmasına yol açan faaliyetlerden kaçınmak ve akarsular üzerine yapılacak yapıların sediment bütçesinde açık yaratmayacak şekilde planlanması yer alıyor. Mevcut kıyı kanununa göre kıyı çizgisinden itibaren kara yönünde 100 metreye kadar yapılaşma yasağına dikkat çekildiği ve bu tür denetimlerin sıkılaştırılması gerektiği vurgulandı.
Acil durumlar için geçici tedbirler de öneriliyor: dalga enerjisini kırmak amacıyla kıyıda kalın bloklar kullanılabilir; uzun vadede ise deniz tabanına kum torbaları bırakılması veya uygun yöntemlerle kıyının sediment bakımından desteklenmesi düşünülebilir. Hatalı yapıların gerisinde biriken malzemenin boru hatları veya özel deniz araçlarıyla taşınması gibi uygulamalar da sediment açığını azaltmaya yardımcı olabilir.
Samsun Atakum örneği, kıyı yönetiminde hem planlama hem de uygulama eksikliklerinin bir araya gelmesi hâlinde yerleşimleri nasıl riske attığını gösteriyor. Uzmanlar, kalıcı çözümler için öncelikle sediment akışını koruyacak bir yaklaşım ve kıyı çizgisi üzerindeki baskıyı azaltacak etkin denetimlerin şart olduğuna dikkat çekiyor.
SAMSUN’UN ATAKUM İLÇESİNDE KIYI EROZYONUNUN ETKİSİYLE SAHİL ŞERİDİ HER GEÇEN GÜN DAHA FAZLA ZARAR GÖRÜYOR. DENİZİN KARAYI AŞINDIRMASI SONUCU KIYI KESİMİNDE GERİLEME YAŞANIRKEN, BAZI YAPILARIN TEMELLERİ AÇIĞA ÇIKTI, KAFELERİN ALTLARI OYULDU VE SAHİLDEKİ DUVARLARDA ÇÖKMELER MEYDANA GELDİ.
