Rize’nin gastronomi ve ekonomik dönüşüm vizyonu
Rize, 6. Gastronomi Günleri kapsamında gündeme taşıdığı yaklaşım ile Türk somonu ihracatını, İyidere Lojistik Limanı altyapısını ve kentte kökleşmiş sağlıklı beslenme kültürünü bir araya getirerek yeni bir ekonomik model inşa etmeyi amaçlıyor. "Sofrada yaşayan miras, tarladan sağlığa" felsefesiyle düzenlenen etkinlikler, gastronomiyi yalnızca mutfakta değil üretimin her aşamasında ele alıyor.
Türk somonunun Avrupa’daki avantajı:
Son sekiz yılda üretim ve ihracatta hızlı bir artış yaşayan Türk somonu, yaklaşık 20 aylık üretim döngüsü sonrasında sofralara ulaşıyor. 2025 yılında yaklaşık 520 milyon dolar ihracat geliri ile sektörün dikkat çeken ürünlerinden biri olurken, 2026’nın ilk çeyreğinde elde edilen 91 milyon dolarlık gelir bu ivmeyi sürdürdüğünü gösteriyor. Ürünün Avrupa pazarındaki tercih edilmesinde, omega-3 ve omega-6 içerikleri ile yağ oranının Norveç somonuna kıyasla daha değerli bulunması etkili oluyor; sektör temsilcileri Türk somonunun lezzet ve kalite açısından "biraz daha değerli" olduğunu vurguluyor. Bu algı sonucunda Türk somonu Avrupa'da yaklaşık %15-20 daha yüksek fiyatla alıcı buluyor.
İyidere limanı: ihracata yeni kapılar açacak altyapı:
Rize’nin ihracattaki yükselişini destekleyecek en büyük altyapı hamlesi İyidere Lojistik Limanı. Projede %82 fiziksel gerçekleşme sağlandı ve limanın 2026 üçüncü çeyreğinde tamamlanması hedefleniyor. 2 bin 950 metre uzunluğundaki ana mendireğiyle Karadeniz’in en büyük limanlarından biri olması beklenen tesis, dökme yük ve Ro‑Ro dahil yıllık 13 milyon ton kapasiteye ulaşacak.
Gastronomi, sağlık ve longevity bağlantısı:
Rize sadece üretim ve lojistikle sınırlı kalmayıp, gastronomi ve sağlıklı yaşam odağında da bir dönüşüm yaşıyor. TÜİK verilerine göre doğuşta beklenen yaşam süresinin yüksek olduğu iller arasında yer alan Rize’de bilim insanları, bu durumu yerel beslenme kültürünün etkisiyle ilişkilendiriyor. Karalahana gibi fonksiyonel gıdaların kolesterolü düşürmeye ve damar‑kalp sağlığını desteklemeye katkısı öne çıkarken, somon ve alabalık gibi omega açısından zengin ürünlerin mutfakla bütünleşmesi kentin uzun yaşam turizmi iddiasını güçlendiriyor.
Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Yusuf Yılmaz tarafından vurgulanan faydalar ve Rize Belediyesi’nin yürüttüğü tanıtım çalışmaları, üretici‑belediye iş birliği ile şehir markasının güçlendirilmesine katkı sağlıyor. Belediye yetkililerinin planları arasında longevity merkezi, sağlıklı mutfak atölyeleri ve gastronomi rotaları bulunuyor.
Deneyimsel adımlar ve yerel uygulamalar:
Gastronomi Günleri kapsamında düzenlenen saha etkinlikleri, somon üretim tesislerine yapılan ziyaretler ve "Sudan Sofraya" anlayışını pratiğe döken uygulamalar, sektör paydaşlarına ve basın mensuplarına üretimden servis aşamasına kadar bütünsel bir izlenim sundu. Belediye Başkanı Rahmi Metin ise somonun sadece bir ihraç ürünü olmadığını; uzun yaşam kültürünün, sağlıklı mutfağın ve şehir markasının bileşeni olarak değerlendirildiğini belirtti ve üreticiler ile gastronomi emekçilerine verilen desteğin devam edeceğini ifade etti.
Rize’de yürütülen marka çalışmaları, yatırımcı gücü ve lojistik altyapı yatırımları bir araya geldiğinde, kentin hem ekonomik hem de sağlık‑odaklı turizm açısından daha görünür bir konuma gelmesi bekleniyor.
RİZE, 6. GASTRONOMİ GÜNLERİ İLE BİRLİKTE AVRUPA PAZARINDA YÜKSEK DEĞER BULAN TÜRK SOMONU İHRACATINI, İYİDERE LOJİSTİK LİMANI ALTYAPISINI VE GELENEKSEL SAĞLIKLI BESLENME KÜLTÜRÜNÜ BİR ARAYA GETİREREK KENTİ KÜRESEL ÖLÇEKTE BİR "LONGEVİTY" (UZUN YAŞAM) VE GASTRONOMİ MERKEZİNE DÖNÜŞTÜRMEYİ HEDEFLİYOR
