IFLA’da birincilik: proje ve uluslararası tanınma
İstanbul’da Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı olarak hizmet veren Rami Kütüphanesi, Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu (IFLA) tarafından düzenlenen 2026 Yeşil Kütüphane Ödülleri'nde Büyük Ölçekli Proje kategorisinde dünya birincisi seçildi. Proje, "19. Yüzyıldan Kalma Tarihi Bir Kışlanın İklim Dirençli Kentsel Ortak Alana Dönüştürülmesi" başlığıyla jüri tarafından çevresel sürdürülebilirlik, toplumsal etki ve kültürel mirasın korunması açısından yüksek puan aldı.
tarihi kışlanın korunarak yeniden işlevlendirilmesi:
Rami Kışlası, 1826-1828 yıllarında inşa edilen yapının özgün dokusu korunarak yürütülen kapsamlı restorasyon sonrası 2023'te Rami Kütüphanesi olarak yeniden açıldı. Yaklaşık 36 bin metrekarelik kapalı alan ve geleneksel yapım teknikleriyle korunan yapı, yıkım yerine uyarlanabilir yeniden kullanım yaklaşımıyla dönüştürüldü. Bugün kütüphane; 2 milyon kitaplık koleksiyon, 4 bin 200 kişilik oturma kapasitesi ve 51 bin metrekarelik yeşil alanıyla büyük bir kültür ve bilgi merkezi olarak hizmet veriyor.
sürdürülebilirlik uygulamaları ve toplumsal kapsayıcılık:
Dönüşüm projesi, çevresel sürdürülebilirliği günlük işletmeye entegre eden pratiklerle öne çıkıyor. Kütüphane peyzajında bulunan 696 ağaç ve 99 bin çalı, biyolojik gölet ve sazlık alanlar kentsel biyolojik çeşitliliği destekliyor. Çatıdan toplanan yağmur suyu peyzaj sulamasında kullanılıyor; enerji tüketimi LED aydınlatma, düşük tüketimli ekipmanlar, sensör sistemleri ve güneş enerjisi uygulamaları ile azaltılıyor. Atık yönetimi, tehlikeli atıkların ayrı toplanması ve tek kullanımlık plastiklerin azaltılmasıyla sistematik hale getirildi.
Kütüphane ayrıca Türkiye’nin ilk Biosphere sertifikalı kütüphanesi olup Sıfır Atık ve Yeşil Enerji belgelerine sahip bulunuyor. Engelsiz Yaşam Merkezi ve 7/24 erişim imkânı, kütüphaneyi toplumun her kesimi için erişilebilir ve afet dönemlerinde toplanma alanı işlevi gören bir merkez haline getiriyor. Kitap Şifahanesi gibi birimler yazma ve basma eserlerin ömrünü uzatarak kültürel mirasın korunmasına katkı sağlıyor. İklim okuryazarlığı çalışmaları, çevre temalı bilgi hizmetleri ve uygulamalı atölyeler ise sürdürülebilirlik hedeflerini toplumla buluşturuyor.
uluslararası değerlendirme ve ödül töreni:
IFLA’nın Çevre, Sürdürülebilirlik ve Kütüphaneler Bölümü (ENSULIB) tarafından 11’inci kez düzenlenen ödüle 27 ülkeden 62 başvuru yapıldı. Uzun listeye kalan 26 proje arasından Rami Kütüphanesi, Çin’den Jinjiang Kütüphanesi ve İrlanda’dan Munster Teknoloji Üniversitesi Kütüphanesi ile birlikte kategorinin dünya çapındaki en iyi üç projesi arasına girdi ve finalde birincilik ödülünü aldı. Finale kalan projelerin sunumları Güney Kore’nin Busan kentinde düzenlenen 90. IFLA Dünya Kütüphane ve Bilgi Kongresi kapsamında gerçekleştirildi; Türkiye adına sunumu Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu yaptı.
Ödül töreninde söz alan IFLA Genel Sekreteri Sharon Memis, projenin "çevresel, sosyal, kültürel ve eğitsel boyutları hem kütüphane mekânlarına hem de programlarına entegre eden bütüncül yaklaşımının" özellikle öne çıktığını vurguladı. Ödülü alan heyette Rami Kütüphanesi Müdürü Ali Çelik ve Taner Beyoğlu IFLA Genel Sekreteri’nin elinden birincilik ödülünü aldı.
yerel etkiler ve ziyaretçi verileri:
Açıldığı 2023 yılından 2025 sonuna kadar Rami Kütüphanesi, 8,2 milyondan fazla ziyaretçi ağırladı. Aynı dönemde 8 bin 360 etkinlik, 3 bin atölye ve eğitim programı gerçekleştirildi; kütüphane 4 bin 500 ayrı programa ev sahipliği yaptı. Üç yıl içinde bin 611 okul ve 325 farklı kurum Rami Kütüphanesi’nde ağırlandı. Bu veriler, projenin yalnızca fiziksel dönüşüm değil, aynı zamanda toplumsal katılım ve eğitim açısından da güçlü bir merkez olduğunu ortaya koyuyor.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy sosyal medya paylaşımında, atıl durumdaki kışlanın çevre dostu yaklaşım, güçlü yeşil altyapı ve yaşayan kamusal alan modeline dönüştürüldüğünü belirterek emeği geçenleri tebrik etti. Bakan Ersoy, projenin uluslararası alanda takdir görmesinin Türkiye’nin kütüphanecilik politikaları ve sürdürülebilir kamusal alan vizyonunun somut bir göstergesi olduğunu vurguladı.
IFLA birinciliği, Rami Kütüphanesi’nin geçmişin hafızasını koruyup geleceğin sorumluluğuyla buluşturan modelini dünyaya taşıdı; ödül, Türkiye’nin yeşil kütüphane vizyonunu uluslararası ölçekte görünür kıldı ve ülkenin iklim gündemiyle paralel olarak kütüphanelerin rolünü ön plana çıkardı.
KÜTÜPHANECİLİK ALANINDA ÇEVRESEL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE İKLİM DUYARLILIĞI ODAĞINDA DÜNYANIN EN PRESTİJLİ ULUSLARARASI ÖDÜLLERİ ARASINDA GÖSTERİLEN IFLA YEŞİL KÜTÜPHANE ÖDÜLÜ'NÜN 2026 YILI KAZANANLARI AÇIKLANDI.
