Akran zorbalığı toplumun birlikte çözmesi gereken bir sorun
VM Medical Park Samsun Hastanesi’nden Psikolog Anıl Özcan, akran zorbalığının "yalnızca çocuklar arasındaki basit bir tartışma" olmadığını, kalıcı psikolojik ve sosyal sonuçlara yol açabilen ciddi bir sorun olduğunu belirtti. Özcan, "Akran zorbalığı sadece okul sınırları içinde yaşanan bir problem değildir. Toplumu ilgilendiren, birçok aktörün birlikte çözüm geliştirmesi gereken bir konudur." ifadelerini kullandı.
Akran zorbalığı nasıl tanımlanıyor?
Özcan, akran zorbalığını "bir çocuğun kendisinden fiziksel veya sosyal olarak daha güçsüz gördüğü bir akranına kasıtlı, sürekli zarar verme, tehdit etme ya da dışlama davranışları" şeklinde tanımladı ve son yıllarda okullarda vakaların arttığını söyledi.
Yaşa göre değişen zorbalık biçimleri
Erken çocukluk dönemi (3-6 yaş) dönemde zorbalığın daha çok fiziksel davranışlarla ortaya çıktığını belirten Özcan, bu dönemde itme ve vurma gibi davranışların sık görüldüğünü, sosyal beceriler henüz gelişmediği için zorbalığa maruz kalan çocuklarda güven kaybı yaşanabileceğini aktardı. Ayrıca isim takma, dışlama ve alay etme gibi davranışların özgüveni zedeleyip akademik başarıyı olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekti.
Ortaokul dönemi (12–15 yaş) ise zorbalığın daha karmaşık bir hâl aldığı bir dönem. Özcan, bu yaş grubunda sosyal medyanın etkisinin artmasıyla siber zorbalığın sıklaştığını, anksiyete, depresyon ve sosyal izolasyon gibi psikolojik sonuçların görülebileceğini ve uzun vadede düşük özsaygı, ilişkilerde bozulmalar ve intihar düşüncelerine kadar uzanan etkiler doğurabileceğini vurguladı.
Aile içi iletişim ve okul ortamının belirleyici rolü
Psikolog Özcan, ailelerin ev içindeki tutum ve iletişiminin çocukların dış dünyadaki davranışlarını şekillendirdiğini söyledi. "Evde kullanılan iletişim dili çocukların dış dünyadaki davranışlarını şekillendirir." dedi ve bağırma, cezalandırıcı tutum ya da aşırı serbestliğin dışa yansıyan davranışları belirlediğini ekledi.
Okul koşullarının da zorbalık üzerinde etkili olduğuna dikkat çeken Özcan, kalabalık sınıflar, öğretmenlerin her öğrenciyle yeterince ilgilenememesi ve disiplin kurallarının net olmamasının zorbalığı artırdığını; ayrıca sosyal medya nedeniyle çocukların okul dışında da baskı altında kalabildiğini ifade etti.
Önleme ve müdahale önerileri
Ailelere öneriler: Özcan, ailelerin düzenli ve açık iletişim kurmasını, çocukları yargılamadan dinlemesini, empati gelişimini desteklemesini ve sosyal medya kullanımını yakından takip etmesini tavsiye etti.
Okullar için öneriler: Rehberlik hizmetlerinin güçlendirilmesi, öğretmenlere zorbalık farkındalık eğitimleri verilmesi ve net okul kuralları oluşturulması gerektiğini belirten Özcan, bu önlemlerin kültürel ve kurumsal düzeyde desteklenmesinin önemine işaret etti.
Özcan, son olarak şunu yineledi: "Sorunu erken fark etmek ve birlikte doğru adımlar atmak, çocuklarımızı korumanın en etkili yoludur."
VM MEDİCAL PARK SAMSUN HASTANESİ'NDEN PSİKOLOG ANIL ÖZCAN,
