Prof. Dr. Abdülkadir Gündüz uyarıyor: Bahar yağışlarıyla artan yabani mantar riskine karşı dikkat
Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Farabi Hastanesi Acil Tıp Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Abdülkadir Gündüz, bahar yağışlarıyla doğada mantar oluşumunun arttığını ve kontrolsüz yabani mantar tüketiminin ciddi zehirlenmelere yol açabileceği uyarısında bulundu.
Yağış, iklim ve bölgesel riskler
Gündüz, Türkiye'nin iklim yapısı ve bitki örtüsünün yabani mantarların yetişmesi açısından uygun olduğunu, yağışların arttığı ilkbahar ve sonbahar aylarında mantar zehirlenmesi vakalarının yükseldiğini vurguladı. Orman altlarında ve meralarda oluşan yoğun mantar örtüsü ile kültürel olarak halk arasında yaygın olan toplama alışkanlığının bir araya gelmesiyle, toplu zehirlenme vakalarının görüldüğünü aktardı.
Özellikle Karadeniz Bölgesi'nde yaylalar ve orman altlarının nemli olması nedeniyle riskin arttığını; bölgede yüz yıllardır süregelen mantar toplama kültürünün bu riski beslediğini belirtti.
Toplu zehirlenme örnekleri ve toplanma kültürü
Gündüz, komşular ve akrabalarla ortak yapılan mantar toplama alışkanlığı nedeniyle aile içinde veya komşular arasında kümelenme şeklinde zehirlenmeler görüldüğünü, bazen bir aileden 4-5 kişinin aynı anda zehirlenebildiğini söyledi. Toplanan mantarların eve getirilip birlikte pişirilip yenmesinin toplu vakalara yol açtığını ifade etti.
Belirtilerin başlangıcı ve tehlike düzeyi
Mantar zehirlenmelerinde belirtilerin, tüketilen mantarın türüne göre değiştiğini aktaran Gündüz, bazı türlerde şikâyetlerin ilk birkaç saat içinde ortaya çıkarken, bazı ölümcül türlerde belirtilerin 6 ila 24 saat sonra başlayabildiğini söyledi. Erken belirtiler genellikle daha az tehlikeli kabul edilirken, geç dönemde belirtiler veren zehirlenmelerin karaciğer ve böbrek yetmezliği gibi ciddi sonuçlara yol açabileceğini vurguladı.
Gündüz, bazı hastalarda başlangıçta belirtilerin geçici olarak düzelebileceğini; ancak bunun bir yalancı iyilik hali olup sonrasında ağır organ yetmezliklerinin gelişebileceğini bildirdi. Bu nedenle geç dönem belirtilerin daha dikkatle izlenmesi gerektiğini belirtti.
'Ölüm meleği mantarı' ve ayırma güçlüğü
Gündüz, ölümcül zehirlenmelere en sık 'ölüm meleği mantarı' olarak bilinen 'Amanita phalloides' türünün neden olduğunu ve bu türün zehirsiz mantarlarla çok kolay karıştırılabildiğini söyledi. Doğadan bilinçsiz mantar toplama, halk arasındaki yanlış inanışlar ve yalnızca mantarın görüntüsüne bakarak ayırma çabalarının riski artırdığını ifade etti.
Uyarı ve son çağrı
Prof. Dr. Abdülkadir Gündüz, doğadan toplanan mantarların uzman kontrolünden geçirilmeden tüketilmemesi gerektiğini belirterek, uzmansız tüketimin ciddi zehirlenme riski taşıdığını bir kez daha vurguladı. Özellikle ilkbahar ve sonbahar dönemlerinde dikkatli olunması gerektiğini söyledi.
TÜRKİYE, İKLİM YAPISI VE BİTKİ ÖRTÜSÜ NEDENİYLE YABANİ MANTARLARIN YETİŞMESİ AÇISINDAN OLDUKÇA UYGUN BİR ÜLKE OLDUĞUNU BELİRTİLDİ.
