Pezeşkiyan'ın zirve mesajı:
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Zirvesi'nde örgütün bölgesel güvenlikteki rolünü ve son dönemdeki krizi değerlendirdi. Pezeşkiyan, ŞİÖ'nün son 20 yıldaki en önemli başarılarından birinin, ortak güvenlik sorunlarına çözüm arayan bir iş birliği platformu oluşturmak olduğunu vurguladı.
Zirvede vurgulanan güvenlik kaygıları:
Pezeşkiyan, bölgenin bugün terörizm, şiddet içeren aşırıcılık, uyuşturucu kaçakçılığı, uluslararası organize suç ve siber suçlar gibi iç içe geçmiş tehditlerle karşı karşıya olduğunu belirtti. Ayrıca jeopolitik rekabetin yoğunlaşması, tek taraflı politikalar ve hukuk dışı yaptırımların artmasının gelişmekte olan ülkeler için ciddi kaygılar oluşturduğunu ifade etti.
Mutabakat zaptı, saldırılar ve İran'ın tepkisi:
Pezeşkiyan, ABD ve İsrail tarafından İran'a yönelik düzenlenen saldırıların uluslararası hukuku ihlal ettiğini savundu. Konuşmasında 13 Haziran 2025 ve 28 Şubat 2026 tarihlerindeki saldırılara değinerek, Minab'daki bir okul saldırısı ile Fars vilayetinin Lamerd kentindeki stadyuma yapılan saldırıları anımsattı ve bu olaylarda 168 öğrenci ve öğretmenin hayatını kaybettiğini söyledi. Bu olayları, 40 günlük savaşın ilk günlerindeki büyük suçlara örnek olarak nitelendirdi.
Pezeşkiyan, yoğun direniş ve silahlı kuvvetlerin karşılığı sayesinde İran'ın saldırganlara ağır ve stratejik darbeler indirdiğini belirtti. Aynı zamanda ŞİÖ üyelerinin ve diğer ülkelerin saldırıyı kınamalarını ve İran halkına başsağlığı dileklerini takdir ettiğini söyledi.
Konuşmanın temel satırlarından biri, İslamabad aracılığıyla sağlanan ateşkesin ardından varılan uzlaşma ile ilgilidir. Pezeşkiyan, dost ve kardeş iki ülke olan Pakistan ve Katar'ın arabuluculuğuyla yürütülen yaklaşık 3 ay süren müzakereler sonucunda İslamabad Mutabakat Zaptı'nın imzalandığını hatırlattı. Ancak ABD yönetiminin bu mutabakata bağlılığını kısa süre içinde zayıflattığını, hatta imzalanmasının üzerinden iki hafta geçmeden taahhütlerden geri adım atmaya başladığını kaydetti.
Pezeşkiyan, ABD'nin taahhütlerini ihlal etmesine İran'ın orantılı yanıt verdiğini belirttikten sonra, "ABD mutabakat zaptındaki taahhütlerine geri dönerse İran da buna derhal karşılık verecektir" ifadesini kullandı. Pezeşkiyan ayrıca İran'ın uluslararası yükümlülükler ve anlaşmalar konusunda güvenilir bir sicile sahip olduğunu, uluslararası hukuka bağlı kaldığını vurguladı.
Konuşma, Pezeşkiyan'ın bölgesel istikrarın korunması, egemenliğe saygı ve devletler arası iş birliğinin önemine ilişkin çağrılarıyla sona erdi. İran lideri, ŞİÖ'nün çatışma yerine güven inşa etme yaklaşımını örnek göstererek örgütün rolünü övdü.
İRAN CUMHURBAŞKANI MESUD PEZEŞKİYAN, ŞANGHAY İŞBİRLİĞİ ÖRGÜTÜ (ŞİÖ) ZİRVESİNDE, "ABD'NİN MUTABAKAT ZAPTI KAPSAMINDAKİ TAAHHÜTLERİNE GERİ DÖNMESİ HALİNDE İRAN'IN DA DERHAL KARŞILIK VERECEĞİNİ BELİRTİYORUM" DEDİ.
