Palandöken isimlerinin yayılımı:
Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği (TDED) Erzurum Şube Başkanı Murat Ertaş, yaptığı açıklamada dünya genelinde altı ayrı yerde “Palandöken” adı tespit ettiklerini bildirdi. Ertaş, bu tespitlerden beşinin Azerbaycan coğrafyasında yer aldığını, yalnızca Erzurum’daki Palandöken'in Türkiye sınırlarında olduğunu belirtti.
Ertaş, tespit edilen tüm Palandöken adlarının dağ, yayla, tepe ve yamaç gibi coğrafî yükseltiler olduğunu vurguladı. Bu dağılımın, adın geçmişten gelen yerel kullanım ve biçimlenmeyle ilişkili olduğunu düşündürdüğünü kaydetti.
Adın kökeni ve yerel kullanım biçimleri:
Başkan Ertaş, “palan” sözcüğünün kökenine ilişkin değerlendirmesinde, kelimenin Farsça kökenli olduğu halde Türkçeleştiğini ve Oğuz Türkleri arasında yaygın kullanıldığını söyledi. Ertaş, palanın geleneksel olarak eşek veya atlara vurulan, geniş ve yumuşak bir semer çeşidi anlamına geldiğini; dilimizde “palan vurmak” veya “eşek kaçtı, palan düştü” gibi deyimlerde yer aldığını hatırlattı.
Ertaş ayrıca, bir yere “Palandöken” ismi verildiyse o yerin yollarının çok dik olduğuna dikkat çekti: yokuş o kadar dik olurmuş ki, eşeğin palanı düşermiş. Bu gözlem yer adının betimleyici ve pratik bir kökeni olduğunu destekliyor.
Azerbaycan'daki Palandökenlerin coğrafi ayrıntıları:
Tespit edilen Palandökenlerin Azerbaycan'daki dağılımı ayrı başlıklar halinde şöyle sıralandı: Zengezur sıradağlarının doğu eteklerinde, Okçuçay vadisini kuzeye ve Gafan şehrine kadar uzanan Palantöken-Oğlanca dağları; Mingaçevir barajının batısında, Kura ve Araz nehirleri arasında, Tovuz ve Ceyrançol yönlerinde anılan Palantöken sırtları ve tepeleri; Şamahı bölgesindeki Goylar dağlarının yamaçlarında görülen Palantöken adları.
Ertaş ayrıca Azerbaycan'da iki farklı bölgede yayla adlarının da Palantöken olarak kullanıldığını belirtti: biri Samukh bölgesindeki ön yaylalar/platolar, diğeri ise Şeki platosu ile Şirvan ovasını ayıran alçak yaylalar.
Bu dağılımın, Erzurum ile Azerbaycan arasında yer adları düzeyinde bir bağ ve ortak kültürel miras işareti olduğunu vurgulayan Ertaş, Palandöken adlarının hem coğrafî hem de kültürel bir anlam taşıdığını söyledi.
Ertaş son olarak, Palandökenlerin en bilineninin elbette Erzurum'daki yüce dağ olduğunu ve bunun uluslararası bir kış turizmi merkezi olarak ilin sembolü konumunda bulunduğunu hatırlattı.
TÜRKİYE DİL VE EDEBİYAT DERNEĞİ ERZURUM ŞUBE BAŞKANI MURAT ERTAŞ YAPTIĞI AÇIKLAMADA ERZURUM’DAKİYLE BERABER DÜNYADA ALTI TANE “PALANDÖKEN” ADININ VARLIĞINI TESPİT ETTİKLERİNİ SÖYLEDİ.
