Kırgızistan liderinin önerisi ve toplantının öncelikleri
Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Türkmenistan’ın Türkmenbaşı kentinde Avaza Milli Turizm Bölgesi'nde düzenlenen 8. Orta Asya ve Azerbaycan Cumhurbaşkanları İstişare Toplantısında bölgesel ekonomik entegrasyonu güçlendirecek öneriler sundu. Toplantıya Kırgızistan, Kazakistan, Özbekistan, Tacikistan ve Azerbaycan devlet başkanları katıldı ve siyasi diyalog, ticaret, ulaştırma, enerji ile çevre konuları masaya yatırıldı.
caparov'ın ortak e-ticaret platformu önerisi:
Caparov, elektronik ticaretin küresel ekonomik büyümedeki rolüne işaret ederek, vatandaşların uluslararası platformları aktif kullandığını belirtti ve Orta Asya ve Azerbaycan ortak elektronik ticaret platformu kurulmasını teklif etti. Amacı, bölgede üretilen ürünlere erişimi genişletmek, yerel üretimi teşvik etmek ve farklı ülke ürünlerinin tanıtımı ile pazarlanmasına fırsat sağlamak olarak açıklandı.
Caparov, ayrıca karşılıklı ticaretin son dört yılda neredeyse iki kat artarak 2025'te 3,5 milyar dolar seviyesine ulaştığını ve yine 2025'te bu beş ülkeden Kırgızistan'a yapılan doğrudan yatırımların 140 milyon doları aştığını vurguladı. Sanayileşme hedefleri kapsamında, tarım ürünlerinin işlenmesi, hafif sanayi, inşaat malzemeleri üretimi ve lojistik projelerinin önemine dikkat çekti.
ulaştırma ve lojistik entegrasyonu önerileri:
Caparov, ekonomik işbirliğinin taşımacılığa bağımlı olduğunu belirterek Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu inşaat projesinin stratejik önemine işaret etti. Demiryolunun Orta Asya ile Güney Kafkasya güzergâhlarıyla entegrasyonunun ele alınmasının önemini vurguladı ve ulaştırma kurumlarına taşımacılık firmalarıyla koordinasyon, tek hat üzerinden tarifelerin uygulanması, seferlerin ve tren tarifelerinin uyumlaştırılması, bekleme sürelerinin azaltılması ve yüklerin dijital takibi konularında pratik çözümler geliştirme talimatı verilmesini önerdi.
Caparov ayrıca enerji verimliliği ve kaynak tasarrufu sağlayan teknolojiler alanında Bişkek’te bölgesel bir merkez kurulması çağrısını yineledi ve Kırgızistan’ın piyasa fiyatında petrol ürünleri satın almaya ve ortak üretimler yapmaya hazır olduğunu belirtti.
diğer liderlerin değerlendirmeleri ve hedefleri:
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, bölgenin Avrasya'da büyüme ve jeopolitik işbirliği merkezi haline geldiğini belirterek ülkeler arasındaki ticaretin geliştirilmesi gerektiğini söyledi. Tokayev, geçen yıl bölge içi ticaret hacminin yaklaşık 13 milyar dolar olduğunu ve bunun toplam ticaret hacminin yaklaşık %8'ine karşılık geldiğini belirterek hükümetlere bu rakamı 20 milyar dolara çıkaracak ortak eylem planı hazırlama önerisi getirdi.
Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, ticari ve ulaştırma bağlantılarındaki risklerin artığı bir dönemde eylemler arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi gereğine vurgu yaptı. Mirziyoyev, ticarette bariyerlerin aşamalı kaldırılmasını, sanayi işbirliğinin genişletilmesini ve birden fazla ülkenin aynı üretim zincirinde yer alacağı ortak üretimlerin teşvik edilmesini önerdi; ayrıca 2027'de Hive'de Orta Asya ve Azerbaycan iş forumu düzenlenmesini teklif etti.
Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ise ulaştırma bağlantılarının ve taşımacılığın dijitalleştirilmesinin önemine dikkat çekti; enerji projelerinin önceliklendirilmesi, ortak finansman mekanizmalarının geliştirilmesi ve iklim değişikliği, buzulların erimesi, su kıtlığı ile mücadele alanlarında işbirliği çağrısında bulundu.
Toplantı katılımcıları, siyasi güvenin ekonomik ve insani boyutlarının güçlendirilmesi gerektiği konusunda mutabık kalarak, alınan kararların uygulamaya dönüştürülmesi ve somut projelerin belirlenmesi yönünde adımlar atılmasını hedefliyor.
TÜRKMENİSTAN'IN TÜRKMENBAŞI ŞEHRİNDEKİ AVAZA MİLLİ TURİZM BÖLGESİNDE TÜRKMENİSTAN CUMHURBAŞKANI SERDAR BERDİMUHAMMEDOV'UN EV SAHİPLİĞİNDE AZERBAYCAN VE ORTA ASYA DEVLET BAŞKANLARI 8. İSTİŞARE TOPLANTISI DÜZENLENDİ.
