Çeşme ve Karaburun kıyılarında orkinos ölümleri
Çeşme ve Karaburun kıyılarında geçen yaz görülen orkinos ölümlerinin yeniden başladığı bildirildi. Çeşme Yarımadası Çevre Derneği (ÇEŞÇEP) tarafından yapılan açıklamada, geçen yıl aynı dönemde kıyılara vurduğu belirtilen yaklaşık bin 500 ölü orkinos hatırlatıldı.
Araştırma bulguları ve bakteriyel şüphe:
Dernek, Bursa Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi araştırmacıları tarafından yürütülen ve 2026 yılında uluslararası hakemli Frontiers in Cellular and Infection Microbiology dergisinde yayımlanan çalışmaya işaret etti. Açıklamaya göre araştırmada, ölümlerde rol oynayabileceği belirtilen kapsüllü Lactococcus garvieae adlı bakteri ön plana çıktı. Çalışmada bakterinin deniz suyu sıcaklığı yaklaşık 15-16 °C üzerine çıktığında etkisinin artabileceği; Ege Denizi’nde yaz aylarında su sıcaklıklarının 22-25 °C seviyelerine ulaşmasının hastalığın gelişmesi için uygun ortam sağlayabileceği vurgulanıyor.
Hastalığın seyri ve belirtiler:
Açıklamada, hastalığın ilk aşamada kalp, karaciğer ve dalak gibi iç organları etkileyebildiği; ilerleyen dönemlerde deride yaralar ve pul kayıplarının ortaya çıkabildiği kaydedildi. Dernek, bu belirtilerin bakteriyel enfeksiyonla ilişkili olabileceğini ancak tek başına kesin neden olarak kabul edilemeyeceğini belirtti.
Çiftlik faaliyetleri ve çevresel baskılar:
ÇEŞÇEP, Gerence ve Ildır körfezlerindeki balık çiftliklerine dikkati çekti. Bölgenin görece kapalı yapıda olduğu ve suyun yenilenmesinin sınırlı kalabildiği; çiftliklerdeki yemleme faaliyetleriyle organik atıkların deniz ortamında birikme ihtimali bulunduğu belirtildi. Dernek, atıkların hastalığı doğrudan bulaştırdığına ilişkin çalışmada kesin bir bulgu olmadığını vurgulayarak, artan su sıcaklığı ile organik kirliliğin birlikte bakterinin yayılmasına dolaylı ortam hazırlayabileceğini ifade etti.
Ağlara çarpma olasılığı ve ek riskler:
Açıklamada ayrıca serbest yaşayan orkinosların çiftlik çevresindeki yemlere ulaşmak için kafeslere yaklaşmaları sırasında ağlara çarpma ihtimalinin ölümleri artıran etkenlerden biri olabileceği değerlendirildi. Dernek, bu mekanik olasılığın mümkün olduğunu ancak incelenen balıklarda ağlara çarpmayı kesin biçimde gösteren bir bulguya henüz ulaşılamadığını belirtti. Hastalık nedeniyle zayıflayan ve yön bulmakta güçlük çeken balıkların ağlara veya kayalıklara çarpmasının mevcut tabloyu ağırlaştırabileceği ifade edildi.
ÇEŞÇEP, mevcut verilerin ölümlerin tek bir nedene bağlanamayacağını; artan deniz suyu sıcaklığı, çevresel baskılar ve bakteriyel hastalık gibi faktörlerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini savundu. Dernek su kalitesinin düzenli olarak denetlenmesini istedi ve vatandaşları kıyıya vuran ölü veya yaralı balıklara dokunmamaları ve bu balıkları tüketmemeleri konusunda uyardı.
ÇEŞME VE KARABURUN'DA YENİDEN ORKİNOS ÖLÜMLERİ GÖRÜLMEYE BAŞLADI
