Omi Enerji'nin 'Sığ Jeotermal Enerji' sistemi tarım ve konutta uygulanıyor
Ankara Üniversitesi Teknokent'te düzenlenen 'Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi ve Sürdürülebilir Tarım Proje Pazarı' etkinliğinde tanıtılan Omi Enerji'nin geliştirdiği Sığ Jeotermal Enerji sistemi, konut, seracılık ve hayvancılık alanlarında enerji maliyetlerini azaltmayı ve ısı dağılımını homojenleştirmeyi hedefliyor.
Sistem yapısı ve seracılık uygulamaları
Omi Enerji, modern seracılıkta sıkça rastlanan yüksek enerji maliyeti ve üst bölgelerde ısının toplanması nedeniyle oluşan sıcaklık dengesizliklerine çözüm olarak 'Akıllı Sera Enerji, Homojen Isıtma ve Yapay Zeka Destekli Kontrol Sistemi'ni geliştirdi. Sistem kapsamında sera içine yerleştirilen boru hatları aracılığıyla doğrudan ısı transferi sağlanırken, aynı zamanda havanın kontrollü ve homojen şekilde ısıtılmasıyla seranın tüm hacminde optimum sıcaklık korunuyor.
Şirket yetkilileri, yeni yaklaşımın klasik seralarda görülen üst bölge ısınması nedeniyle bitkilerin farklı koşullarda gelişmesi ve verimin düşmesi sorunlarını azaltacağını belirtiyor. Projenin hedefleri arasında seracılık uygulamalarında üretim verimliliğini artırmak ve enerji tasarrufu sağlamak bulunuyor.
Yenilenebilir enerji entegrasyonu
Sisteme entegre edilen güneş enerjisi altyapısının enerji bağımsızlığını artırdığı vurgulanıyor. Yaklaşık bin metrekare alana kurulabilen 200 kilowatt-peak (kWp) gücündeki fotovoltaik sistemin Türkiye koşullarında yıllık ortalama 280-320 megavat-saat (MWh) elektrik üretebildiği belirtiliyor. Üretilen elektrik, ısı pompası, sirkülasyon pompaları ve otomasyon sistemlerinin önemli bir kısmını karşılayarak işletme maliyetlerini düşürüyor; ayrıca sisteme dahil edilen batarya depolama ünitesi üretim dalgalanmalarının dengelenmesine ve kesintisiz operasyona katkı sağlıyor.
Saha sonuçları ve beklenen tasarruf
Akıllı sera sisteminde sığ jeotermal kaynaklar ile yüksek verimli ısı pompası teknolojisi birlikte kullanılıyor. Yer altında yıl boyunca sabit kalan sıcaklığın güvenilir bir enerji kaynağı sunduğu, ısı pompasının bu enerjiyi kullanılabilir seviyeye taşıdığı ifade ediliyor. Türkiye'de yapılan saha uygulamaları ve akademik çalışmalara göre sistemle sera içi hava sıcaklığında ortalama 6-8 derece, toprak sıcaklığında 8-12 derece artış sağlandığı; klasik sistemlere kıyasla ise %20 ila %30 arasında enerji tasarrufu elde edilebildiği bildiriliyor.
Uzman görüşleri
Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Yusuf Kağan Kadıoğlu, Sığ Jeotermal Enerji'nin temel prensibini ve potansiyelini şu sözlerle aktardı: 'Sığ Jeotermal Enerji'nin esas prensibi şudur; kışın soğuk iklimini yerin içine depolayarak yazın kullanmaktır. Yazın da sıcaklığını yerin içine depolayarak kışın kullanmaktır. Kışın soğuğunu yerin içine depoluyoruz, yazın kullanıyoruz. Yazın sıcağını da yerin içine depoluyoruz ve kışın kullanıyoruz. Bu durum bir bölgenin jeolojik yapısına, bir de bölgenin coğrafi konumuna bağlı olarak değişebilmektedir. Buradaki en önemli husus şudur; yerin içindeki sıcaklığı, sabit bir ısıda nerede gerçekleşiyor onu tespit edebilmektir. Türkiye'de ortalama olarak 70 metrede yerin sabit sıcaklığını, yerin bozulmamış sıcaklığını yakalamak mümkündür. Bu sıcaklık ortalama 10 derecenin üzerindedir. Yani 70 metre derinlikte 10 derecenin üzerindeki bir sıcaklığı rahatlıkla yakalayabiliyoruz'
Kadıoğlu ayrıca Ukrayna-Rusya savaşına ilişkin değerlendirmesinde, 'Ukrayna savaşında doğal gazın kesilmesi konusunda Avrupa hiçbir zaman sıkıntı çekmedi. Çünkü Avrupa, sıvı jeotermalden yararlanarak soğutma ve ısıtma ihtiyacını karşıladı' ifadelerini kullandı ve Türkiye'nin coğrafi avantajına rağmen bu sistemin yaygınlaşmadığını belirtti.
Omi Enerji Danışmanı Oğuz Kağan Tanrıverdi ise projenin pratikliğine dikkat çekti: 'Türkiye'de bir ilk olarak hayata geçecek. En garip tarafı da Sığ Jeotermal Enerji, Avrupa'da 50 yıldır kullanılan ve yasal olan bir enerji türüdür. En basit ifadeyle ayağımızın altından 100 metreye kadar olan bir yer kabuğunda 14 ila 20 santigrat derecelik bir sıcaklığı dışarıya borular yardımıyla çıkartıp, yapıların ısıtmasında ve soğutmasında kullanılabilen çok basit, ekonomik ve yenilebilir bir projedir'
Tanrıverdi, projenin konut, iş yerleri, hayvan barınakları ve seracılıkta ısıtma-soğutma ihtiyacını karşılayabileceğini, kömür ve doğal gaz gibi kaynaklara olan bağımlılığı azaltma potansiyeline sahip olduğunu vurguladı: 'Bu proje hem konutların hem de iş yerlerinin ısıtılmasını, soğutulmasını, çiftçilerin özellikle hayvan refahını sağlayacak olan barınma alanlarının refahında, ısıtmasında ve soğutmasında kullanılır. Seracılık alanlarında da kullanılıyor... Enerjimizi kendi kendimize yetecek hale getirebilecek bir potansiyele Anadolu coğrafyası sahiptir.'
Etkinlik ve katılımcılar
Etkinliğe eski Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk, Ankara Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Ünüvar, MHP Genel Sekreteri İsmet Büyükataman, MHP Tokat Milletvekili Yücel Bulut, AK Parti Kırşehir Milletvekili Necmettin Erkal, MHP Genel Başkan Başdanışmanı Ruhi Ersoy, Bala Belediye Başkanı Ahmet Buran, Kahramankazan Belediye Başkanı Selim Çırpanoğlu, Akyurt Belediye Başkanı Hilal Ayık, Altındağ Belediye Başkanı Veysel Tiryaki, Ankara Büyükşehir Belediyesi bürokratları, Ankara Ticaret Odası ve Ankara Sanayi Odası yetkilileri ile çok sayıda iş insanı katıldı.
Öne çıkan noktalar: Sığ Jeotermal Enerji ile seralarda homojen ısı dağılımı ve üretim verimliliğinde artış, güneş enerjisi entegrasyonu ile enerji bağımsızlığı, saha verilerine dayalı olarak %20-%30 arası enerji tasarrufu potansiyeli ve yer altı sabit sıcaklığının 70 metre civarında yakalanabileceği vurgulanmaktadır.
ANKARA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANI PROF. DR. YUSUF KAĞAN KADIOĞLU
