okula dönüşte beden ve duyguya eşit önem verin
Güven Çayyolu Tıp Merkezi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Özge Çelik Büyükceran, okula dönüşün sadece kırtasiye ve çanta hazırlığı olmadığını; çocukların bedensel ve duygusal olarak da desteklenmesi gerektiğini vurguluyor. Tatilde değişen uyku saatleri, artan ekran kullanımı ve sabah rutinlerinin bozulması; sabah uyanma zorluğu, gündüz yorgunluğu, dikkat dağınıklığı ve isteksizlik gibi sorunlara yol açabiliyor. Bu nedenle dönüş hazırlıkları mümkün olduğunca kademeli ve öngörülebilir olmalı.
uyku düzeni: kademeli yaklaşım önemlidir:
Büyükceran, "Uyku düzeni bir gecede değişmez" uyarısıyla ailelere tavsiyede bulunuyor. Tatilde geç yatma ve geç uyanma alışkanlığını bir anda tersine çevirmek; çocuk için hem fiziksel hem duygusal stres oluşturabilir. Bunun yerine yatış ve kalkış saatleri her gün 15-30 dakika erkene çekilerek kademeli bir geçiş sağlanmalı. Ayrıca sadece yatış saati değil, sabah uyanma saati da planlanarak biyolojik saatin yeniden ayarlanmasına yardımcı olunmalı.
Sabah gün ışığına çıkmak ve hareket etmek, biyolojik saatin yeniden düzenlenmesinde etkilidir. Kahvaltı ve öğün saatlerinin okul dönemine yakınlaştırılması da günlük rutinin yeniden kurulmasını kolaylaştırır. Uzm. Dr. Büyükceran, yaşa göre gerekli uyku sürelerini hatırlatıyor: 6-12 yaş arasındaki çocuklar için günlük 9-12 saat, 13-18 yaş arasındaki ergenler için günlük 8-10 saat uyku öneriliyor.
ekranlar, akşam rutini ve sabah provası:
Akşam saatlerinde telefon, tablet, bilgisayar ve oyunlar uykuya geçişi geciktirebilir. Bu nedenle dijital cihazların yatmadan en az bir saat önce bırakılması ve mümkünse çocuğun yatak odasında bulundurulmaması öneriliyor. Ekran sınırının çocuk için yalnızca yasak algısı yaratmaması da önem taşıyor; ebeveynlerin akşam saatlerinde kendi telefon kullanımını azaltması ve ailece kitap okumak, sakin bir sohbet veya ertesi günün hazırlığını yapmak daha sağlıklı bir uyku rutini oluşturmaya yardımcı olur.
Okula açılmadan birkaç gün önce sabah rutininin prova edilmesi, gerçek günün stresini azaltır. Çocuğu okula planlanan saatte uyandırmak, giyinme, kahvaltı ve hazırlanma sürelerinin gözlemlenmesi; çanta ve kıyafetlerin akşamdan hazırlanması pratik çözüm önerileri olarak öne çıkıyor. Bu tür küçük hazırlıklar hem zaman yönetimini öğretir hem de sabah kaosunu azaltır.
kaygı ve uyum sürecine yaklaşım:
Okula dönüş bazen heyecanın yanında kaygıyı da getirebilir. Karın ağrısı, mide bulantısı, ağlama, huzursuzluk veya ebeveynden ayrılmak istememe gibi tepkiler görülebilir. Büyükceran, ailelerin bu duyguları küçümsememesi gerektiğini; "Bunda korkacak ne var?" ya da "Artık büyüdün" gibi ifadelerden kaçınılması gerektiğini belirtiyor. Çocuğun hislerini anlatmasına fırsat vermek, aynı zamanda kaygıya aşırı odaklanmamak ve ebeveynin kendi kaygısını çocuğa yansıtmaktan kaçınmak da uyumu kolaylaştırır.
Yeni okula başlayacak veya okul değiştirecek çocuklarda, mümkünse okul binasının, sınıfın, tuvaletlerin, yemekhanenin ve ortak alanların önceden görülmesi; günün nasıl geçeceğinin basitçe anlatılması belirsizliği azaltarak çocuğun kendini daha güvende hissetmesini sağlar.
ne zaman profesyonel destek düşünülmeli:
Uzman, okula gitmeyi sürekli reddetme, yoğun veya tekrarlayan ağlama ve öfke nöbetleri, tekrarlayan fiziksel yakınmalar, uyku veya iştah değişiklikleri ve ağır korku gibi belirtilerin artması durumunda uzman desteği alınması gerektiğini vurguluyor. Her çocuğun uyum süresi farklıdır; çocuklar birbirleriyle karşılaştırılmamalı ve üzerlerinde baskı kurulmamaldır.
uzmanın 8 temel hazırlık önerisi:
1. Uyku ve uyanma saatlerini mümkünse en az bir hafta önceden kademeli olarak okul düzenine yaklaştırın.
2. Yalnız yatış saatini değil, sabah uyanma saatini de kademeli olarak erkene çekin.
3. Telefon, tablet ve bilgisayar kullanımını yatmadan en az bir saat önce sonlandırın ve dijital cihazları mümkün olduğunca çocuğun yatak odasının dışında tutun.
4. Kahvaltı ve öğün saatlerini okul düzenine uygun hale getirin.
5. Okula ilk kez başlayacak veya okul değiştirecek çocuklara mümkünse okul binasını, sınıfını, tuvaletleri, yemekhaneyi ve ortak alanları önceden gösterin.
6. Çanta ve kıyafetleri akşamdan hazırlayın.
7. Okul sabahı rutinini birkaç gün önceden prova edin.
8. Çocuğun kaygısını küçümsemeden dinleyin ve onu başka çocuklarla karşılaştırmayın.
Bu adımlar, okula dönüşü daha öngörülebilir ve sakin bir süreç haline getirmeyi amaçlıyor. Güven Çayyolu Tıp Merkezi uzmanının önerileri, ailelerin küçük, sürdürülebilir değişikliklerle çocuklarının hem beden hem de duygusal hazırlığını güçlendirmesine yardımcı olacak pratik yönler içeriyor.
GÜVEN ÇAYYOLU TIP MERKEZİ ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI HASTALIKLARI UZMANI UZM. DR. ÖZGE ÇELİK BÜYÜKCERAN, ÇOCUKLARIN YENİ EĞİTİM DÖNEMİNE DAHA KOLAY UYUM SAĞLAMASI İÇİN 8 KRİTİK ÖNERİDE BULUNDU.
