Iğdır-Nahçıvan doğalgaz boru hattı devreye alındı
Türkiye ile Azerbaycan ortaklığında inşa edilen Iğdır-Nahçıvan Doğal Gaz Boru Hattı Mart 2025'te resmi olarak açıldı. Açılış töreni Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde yapıldı; törende Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev hazır bulundu ve hattın devreye alınmasıyla Türkiye üzerinden Nahçıvan'a sürekli gaz akışı resmen başladı.
Hat özellikleri ve kapasite
BOTAŞ tarafından inşa edilen hattın uzunluğu 80 kilometre olup, günlük yaklaşık 2 milyon metreküp ve yıllık 500 milyon metreküp doğal gaz taşıma kapasitesine sahiptir. Bu kapasite, Nahçıvan'da yaşayan yaklaşık 500 bin kişinin doğal gaz ihtiyacını en az 30 yıl boyunca karşılayabilecek düzeydedir.
Gazın ulaştırılması
Azerbaycan'dan çıkan doğal gaz, TANAP ve Doğu Anadolu Doğal Gaz Ana İletim Hattı üzerinden Iğdır'a ulaştırılıyor; buradan Iğdır-Nahçıvan hattı aracılığıyla Nahçıvan'a iletiliyor. Açılış sırasında Iğdır-Nahçıvan sınırındaki Doğalgaz İletim IV. Bölge Müdürlüğü Dilucu Ana Ölçüm İstasyonu'na canlı bağlantı yapıldı ve hattın devreye giriş süreci resmen tamamlandı.
Tarihçe ve tedarik bağımlılığının sona ermesi
Nahçıvan, 2005 öncesinde Ermenistan kaynaklı enerji kesintileri nedeniyle uzun süre enerji sıkıntısı yaşamış, 2005-2025 döneminde ise Azerbaycan-İran takas (swap) anlaşmasıyla enerji ihtiyacını karşılamıştı. Bu sistemde Azerbaycan Astara üzerinden İran'a gaz verirken, İran Culfa üzerinden Nahçıvan'a gaz sağlıyordu; uygulamada İran tarafından yaklaşık yüzde 15 oranında kesinti yapılıyordu. Iğdır-Nahçıvan hattının devreye alınmasıyla Nahçıvan'ın İran üzerinden sağlanan doğal gaz tedariki tamamen sona ermiştir ve bölgenin enerji arzı Türkiye ve Azerbaycan iş birliğiyle güvence altına alınmıştır.
Dağıtım altyapısı ve erişim
Hat devreye alındıktan sonra doğal gaz Nahçıvan'ın en ücra yerleşimlerine kadar ulaştırıldı. İmar altyapısının sınırlı olduğu bölgelerde dahi gaz temini sağlanırken, bazı yerleşimlerde doğal gaz şebekesi yer üstüne döşenen çelik borularla kurulmuş; mahalle ve sokak girişlerinde borular özel taşıyıcı sistemler üzerine yerleştirilerek hem düzenli bir görünüm oluşturulmuş hem de bakım ve kontrol kolaylaştırılmıştır.
Yerel değerlendirme
Iğdır Azerbaycan Evi Derneği Başkanı Serdar Ünsal, Nahçıvan'ın Türkiye üzerinden doğal gaz tedarikinin sevindirici olduğunu belirtti. Ünsal, geçmişte İran üzerinden sağlanan gazda zaman zaman yaşanan kesintilerin bölgede sıkıntılara yol açtığını, yeni hatla birlikte Nahçıvan'ın İran'a enerji bağımlılığından kurtulduğunu ve Türkiye ile Azerbaycan arasındaki iş birliğinin güçlendiğini vurguladı.
NAHÇIVAN'DA DOĞAL GAZ ŞEBEKESİ, BİRÇOK YERLEŞİM YERİNDE YER ALTINA DEĞİL, YER ÜSTÜNE DÖŞENEN ÇELİK BORULARLA DAĞITILIYOR.
