Muhammed Salih'i anlatan biyografi İstanbul'da okuyucuyla buluştu
Özbek yazar Kerimverdi Töremurad tarafından kaleme alınan ve Özbekistan Halk Hareketi lideri, şair ve yazar Muhammed Salih’in yaşamını konu edinen 'Erken uyanan adam' adlı biyografi, Türkiye Yazarlar Birliği İstanbul Şubesi'nde düzenlenen tanıtım programında tanıtıldı. Programa yazarlar, edebiyat çevresinden isimler ve Salih’in sevenleri katıldı.
Yazma süreci ve ilham kaynakları:
Töremurad tanıtımda, Salih ile dörde yakın yıldır devam eden görüşmelerinin kitabın temelini oluşturduğunu anlattı. Gençlik yıllarında Salih’in kitap ve şiirlerini takip ettiğini belirten Töremurad, görüşmeler esnasında Salih’in paylaştığı anılar, fotoğraflar ve belgelerin esere yön verdiğini söyledi. Yayınevinin desteğine de teşekkür eden yazar, kitabın dört yıllık bir çalışmanın ürünü olduğunu vurguladı.
Kitabın Özbekçe olarak çıkarıldığını aktaran Töremurad, eserin hem kişisel bir portre hem de hareketin kronolojisi olduğunu, edebi ve siyasi yaşamın iç içe işlendiğini belirtti.
Salih'in affetme anlayışı ve özgürlük vurgusu:
Salih tanıtımda, esere ilişkin duygularını paylaştı. Semerkand'da yapılan Özbekçe tanıtımın üzerinden kısa süre geçtiğini söyleyen Salih, etkinliğin kendi adı bile anılamayan bir dönemden bu yana önemli bir adım olduğunu ifade etti. Salih, özgürlük umutlarının ilk işaretleri olarak aldığı bu gelişmeden memnuniyet duyduğunu söyledi.
"Beni düşman sayanlardan çoğunu ve benim de düşman saydığım insanların çoğunu affettim" diyen Salih, affetmenin kendisi için manevi bir kazanım olduğunu belirtti. Affetmenin özünde bireysel bir iyilik ve kişisel bir kazanç barındırdığını söyleyen Salih, sevmek ve affetmenin nefret etmeye tercih edilesi erdemler olduğunu ekledi.
Affetme sözünü Töremurad’ın kitabı yazmasında etkili bir motivasyon olarak gösteren konuşmacılar, bu yaklaşımın hem kişisel tarih hem de hareketin hafızası için önemine dikkat çekti.
Siyasi geçmiş ve 1991 seçimi iddiası:
Salih konuşmasında, hayatının yalnızca kendi hikâyesi olmadığını, aynı zamanda Özbekistan tarihinin önemli bir kesitini de yansıttığını ifade etti. Edebiyatla geçen 40 yılın ardından zorunlu olarak siyasete girdiğini belirten Salih, özgürlük arayışının 1983–84 yıllarında başladığını, Gorbaçov döneminde ise doruk noktasına ulaştığını anlattı.
Salih, partisi Erk Partisi'nin Özbekistan'da Komünist Parti'ye alternatif olarak kurulan ilk milli parti olduğunu söyledi. 1991 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde partinin adayı olduğunu, seçimleri kazandıklarını ancak Kerimov tarafından hileyle sonuçların çalındığını iddia etti. Bununla ilgili olarak Kerimov’un o dönemdeki basın danışmanının iki yıl önce seçim sonucu hakkında itiraf niteliğinde beyanatta bulunduğunu hatırlattı.
Yaşadıklarından pişman olmadığını belirten Salih, "Doğru yaşadım, doğru söyledim ve inşallah doğru da öleceğim" sözleriyle yaşam anlayışını özetledi.
Gelecek umutları ve kişisel dilekler:
Özbekistan’ı en az bir kez daha görme arzusu olup olmadığı sorusuna Salih, umduğunu ancak görmese de bunun daha hayırlı olabileceğini kabul ettiğini söyledi. Vefat etmeden önce ailesinin mezarını ziyaret etme isteğini dile getiren Salih, gitse sevinir ama gitmese de duasıyla yetineceğini ifade etti. Salih sözlerini, hayatına dair teslimiyet ve umut vurgusuyla tamamladı.
Program, kitabın içeriğinin hem bireysel hem toplumsal hafızayı canlandırdığı değerlendirmeleriyle sona erdi. Katılımcılar, Töremurad ve Salih'e eserleri için tebriklerini iletti.
ÖZBEK YAZAR KERİMVERDİ TÖREMURAD'IN KALEMİNDEN ÖZBEKİSTAN HALK HAREKETİ LİDERİ, ŞAİR VE YAZAR MUHAMMED SALİH'İN HAYATINI, SİYASİ VE EDEBİ YAŞAMINI ANLATAN BİYOGRAFİK ESER "ERKEN UYANAN ADAM" İÇİN TÜRKİYE YAZARLAR BİRLİĞİ İSTANBUL ŞUBESİNDE TANITIM PROGRAMI DÜZENLENDİ.
