Prof. Dr. Şevket Özkaya'nın değerlendirmesi:
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Şevket Özkaya, son yıllarda özellikle gençlerde ve kadınlarda bazı kanser türlerinde gözlenen artışla ilgili olarak mikroplastik maruziyetinin araştırıldığını açıkladı. Özkaya, mikroplastiklerin sağlığa etkilerini ve kanserle olası ilişkisini anlamaya yönelik çalışmaların halen başlangıç aşamasında olduğunu vurguladı.
mikroplastikler çevremizde nasıl yer alıyor:
Plastikler günlük yaşamın hemen her alanında kullanılıyor ve zamanla fiziksel ile kimyasal etkilerle parçalanarak mikroplastik ve nanoplastik parçacıklara dönüşüyor. Özkaya, bu parçacıkların gıda ambalajları, kıyafetler, ev ve iş yeri havası, su kaynakları ile çeşitli tüketim ürünlerinde bulunduğunu, dolayısıyla insanların solunum, beslenme ve temas yoluyla bu parçacıklara maruz kaldığını belirtti.
2022'den itibaren yapılan çalışmalar mikroplastik parçacıklarının insan kanında, akciğerlerde, testislerde, beyinde ve plasentada tespit edildiğini gösterdi. Bu bulgular, mikroplastiklerin insan sağlığı açısından daha önce yeterince bilinmeyen riskler oluşturabileceğine dair araştırmaları hızlandırdı.
araştırma bulguları ve akciğer kanseri çalışması:
Özkaya, bazı laboratuvar çalışmaları ve doku incelemelerinin mikroplastiklerin hücresel düzeyde DNA hasarı, doku yüzeylerinde hasar ve kronik inflamasyona yol açabileceğini gösterdiğini aktardı. Bu mekanizmaların kanser gelişimindeki rolü hâlen araştırılıyor. Bazı çalışmalarda kanserli tümör dokularında çevre dokulara göre daha yüksek mikroplastik düzeyleri rapor edildi.
İspanya'nın Barselona kentinde düzenlenen Avrupa Solunum Derneği Kongresi'nde sunulan bir çalışmaya göre akciğer kanseri olan hastaların akciğer yıkama örneklerinde %66 oranında mikroplastik tespit edilirken, akciğer kanseri olmayanlarda bu oran %46 olarak bildirildi. Ayrıca kanserli hastaların örneklerinde daha yüksek mikroplastik yükü saptandı. Özkaya, sigaranın akciğer kanserindeki belirgin rolünü hatırlatarak hava kirliliği gibi diğer risk faktörlerinin de bilindiğini, mikroplastiklere ilişkin araştırmaların ise erken aşamada olduğunu vurguladı.
maruziyeti azaltmaya yönelik öneriler:
Prof. Dr. Özkaya, mikroplastiklerden tamamen kaçınmanın mümkün olmadığını ancak günlük yaşamda alınacak tedbirlerle maruziyetin azaltılabileceğini söyledi. Öneriler arasında plastik saklama kapları yerine cam veya paslanmaz çelik kullanımı, sıcak yiyecek ve içeceklerin plastik kaplarda muhafaza edilmemesi, plastik ürünlerin yüksek sıcaklığa maruz bırakılmasından kaçınılması ve içme suyunda uygun filtreleme sistemleri kullanılması yer aldı.
Ayrıca tek kullanımlık plastiklerin azaltılması, pamuk, keten ve yün gibi doğal kumaşların tercih edilmesi ve kişisel bakım ile temizlik ürünlerinin içeriklerinin kontrol edilmesi de önerilen diğer önlemler arasında sayıldı.
Özkaya, mikroplastiklerin kaynaklarının çok çeşitli ve günlük yaşamla iç içe olduğunu; lastik aşınmasından sentetik kıyafetlere, ambalajlardan kozmetik ürünlere kadar birçok kaynaktan parçacıkların ortaya çıktığını belirterek, bu alandaki bilimsel çalışmaların devam etmesinin önemine dikkat çekti.
GÖĞÜS HASTALIKLARI UZMANI PROF. DR. ŞEVKET ÖZKAYA,
