meme sağlığı bütüncül değerlendirilmelidir
Medical Park İstanbul Onkoloji Hastanesi Genel Cerrahi Uzmanı Doç. Dr. Nihan Turhan, meme sağlığının vücut sağlığından ayrı ele alınmaması gerektiğini vurguluyor. Fiziksel, psikolojik ve sosyal boyutlarıyla sağlığın korunmasının; dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite, kişisel hijyen ve stres yönetimi ile doğrudan ilişkili olduğunu belirtiyor. Doğum ve emzirmenin de meme kanserine karşı koruyucu etkileri olduğu gösterilmiştir.
erken tanı ve görüntüleme yöntemleri:
Doç. Dr. Turhan, görüntüleme teknikleri ve biyopsi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde hastalıkların daha erken saptanabildiğini ifade ediyor. Birçok vakada henüz şikâyet oluşmadan, rutin taramalar sırasında erken evre lezyonlar tespit edilebiliyor. Erken evrede tanı alan hastalar daha sınırlı cerrahi ile tedavi edilebiliyor; tedavi planı ise hastanın yaşı, aile öyküsü ve tümörün özelliklerine göre şekilleniyor.
Meme kanserinin erken tanısında mamografi önemli bir araç olup, genel tarama amacıyla 40 yaşından itibaren uygulanıyor ve risk durumuna göre takip sıklığı belirleniyor. Meme ultrasonu radyasyon içermeyen bir yöntem olup her yaşta kullanılabiliyor ancak mamografinin yerine geçmiyor. Gerektiğinde tomosentez, kontrastlı mamografi veya MR gibi ek yöntemler değerlendirilebiliyor.
kendi kendine muayene ve dikkat edilmesi gereken bulgular:
Doç. Dr. Turhan, kadınlara 18 yaşından itibaren kendi kendine meme muayenesi yapmalarını öneriyor. Adet görenlerde muayenenin adet sonrası 3-4 gün içinde; menopoz dönemindekilerde ise her ay aynı gün yapılması uygun olabiliyor. Muayenede meme başında içe çökme, ciltte çekinti veya kalınlaşma, kızarıklık, ödem, yeni şekil veya simetri değişiklikleri, memede ya da koltuk altında ele gelen kitle ve meme ucundan kan gelmesi gibi bulguların dikkate alınması gerektiğini belirtiyor.
Memede ele gelen her kitlenin kanser olmadığına dikkat çeken Turhan, kist, iyi huylu meme hastalıkları veya enfeksiyonların da kitleye neden olabileceğini söylüyor. Ancak adet döngüsüyle ilişkili olmayan, sert ve hareketi kısıtlı kitlelerin araştırılması gerektiğini; kitlenin süresi, adet ilişkisi, ağrı ve eşlik eden cilt değişikliklerinin değerlendirmede önemli olduğunu belirtiyor. Gerekli görüldüğünde görüntüleme ve biyopsi yöntemleri uygulanabiliyor.
yaşam tarzı, aile öyküsü ve takip planı:
Beslenme, kilo kontrolü ve fiziksel aktivitenin meme kanseri riskini etkilediğini ifade eden Turhan, alkol ve sigara kullanımının risk faktörleri arasında yer aldığını; hareketsiz yaşam ve menopoz sonrası kilo artışının da göz önünde bulundurulması gerektiğini vurguluyor. Düzenli egzersiz, kilo kontrolü ve dengeli beslenme riskin azaltılmasına katkı sağlayabilir.
Ailesinde meme, rahim veya yumurtalık kanseri öyküsü bulunan kadınların takiplerinin kişisel risklerine göre planlanması gerektiğini söyleyen Turhan, ailede öykü varsa taramalara daha erken yaşta başlanıp daha sık aralıklarla yapılabileceğini belirtiyor. Birden fazla ilgili kanser öyküsü olan ailelerde genetik değerlendirme gündeme gelebiliyor ve hekimle görüşerek kişiye uygun takip programı oluşturulmalı.
Doç. Dr. Turhan son olarak, düzenli tarama ve erken tanının tedavi seçeneklerini artırdığını, birçok hastada meme kaybı yaşanmadan tedavinin mümkün olduğunu; ileri evrelerde ise etkili ilaç tedavileri ve rekonstrüksiyon seçenekleri bulunduğunu hatırlatarak, yaşam tarzı düzenlemesi, kendi kendine muayene ve rutinde hekim kontrollerinin önemini tekrar vurguladı.
MEDİCAL PARK İSTANBUL ONKOLOJİ HASTANESİ GENEL CERRAHİ UZMANI DOÇ. DR. NİHAN TURHAN
