Mekke anlaşmasının küresel yankıları
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan liderlerinin Cuma günü Mekke’de imzaladığı ortak savunma anlaşması, uluslararası medya tarafından geniş biçimde izlenip analiz edildi. Anlaşma, katılımcı üç ülkenin birine yapılacak silahlı saldırının tümüne yapılmış sayılacağını öngörmesi nedeniyle birçok yayın organında "NATO benzeri" tanımlarıyla yer aldı.
İmzanın muhatapları olarak adı geçen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif geçilen haberlerde, paktın bölgesel güvenlik dengelerini değiştirebileceği vurgulandı.
Batı medyasından kapsamlı değerlendirmeler:
İngiliz The Guardian, gelişmeyi "Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye, Yemen'deki Husi saldırıları sürerken, NATO tarzı savunma paktı imzaladı" başlığıyla duyurdu. Haberde anlaşmanın üç ülkeden birine yönelik saldırının kolektif savunma yükümlülüğünü tetikleyeceği ve İslam dünyasının etkili üç ülkesini NATO benzeri bir çatı altında topladığı belirtildi.
İngiltere merkezli Channel 4 ise pakta "Müslüman NATO'su" etiketiyle yaklaşırken, metnin Mekke gibi İslam'ın kutsal bir kentinde imzalanmasına dikkat çekti ve söz konusu birlikteliğin Sünni çoğunluklu üç ülkeyi bir araya getirdiğini yazdı. Alman Deutsche Welle (DW) haberinde ise "Mekke Anlaşması, tarihi önemde" ifadesini kullandı ve savunma iş birliğinin tüm alanlarda geliştirilmesi hedefinin altını çizdi.
ABD merkezli CNN, anlaşmayı bölgedeki üç askeri güçlü ülkenin kolektif savunma ittifakına dönüşmesi olarak yorumladı. Haberde Türkiye için "NATO içinde ABD'den sonra en büyük ikinci orduya sahip" tanımlaması ile Pakistan'ın ise "nükleer silah bulunduran tek ülke" konumuna dikkat çekildi ve metnin ileride yeni üyeler kabul ederek genişleyebileceği ihtimaline işaret edildi.
Bölgesel aktörlerin ve komşuların tepkileri:
Yunan medyasında anlaşma Atina açısından sert eleştirilerle karşılandı. Kathimerini, anlaşmanın Yunanistan'ın Suudi Arabistan ile beş yıldır kurmaya çalıştığı ilişkilerde başarısızlık olarak algılandığını ve Atina'nın yatırımlarının beklendiği sonucu vermediğini savundu. Yazıda ayrıca paktın Türkiye'nin askeri ve siyasi ağırlığını artıracağı, Suudi finansmanı ile savunma kapasitelerinin birleşmesinin Yunanistan için endişe doğuracağı belirtildi.
Yunan haber portalı TVXS ve Kıbrıslı Rum AlphaNews gibi mecralar da pakta ilişkin analizlerde Türkiye'nin bölgedeki varlığının ve olası kararlarının Atina ile Kıbrıs için risk oluşturabileceğini öne sürdü. AlphaNews, Türkiye'nin Pakistan'ın nükleer gücü ve Suudi Arabistan'ın finansal gücüyle kurulan ortaklığın bölgesel güç dengelerini değiştirebileceğini yazdı.
İsrail medyasının odak noktaları:
İsrail basını anlaşmanın Riyad-Tel Aviv normalleşmesi üzerindeki etkilerine odaklandı. Times of Israel ve diğer yayınlar, pakta ilişkin yorumlarda üç ülkenin ABD ve NATO ile ilişkilerini tamamen terk etmediğini; bunun yerine Washington'a bağımlılığı azaltmak amacıyla alternatif güvenlik seçenekleri aradıklarını ileri sürdü.
i24 ve Ynet gibi yayın organları ise Suudi Arabistan'ın son dönemde yaşadığı altyapı ve petrol tesislerine yönelik saldırılar ile ABD'den beklentilerindeki belirsizliğin Riyad'ı savunma ortaklıklarını çeşitlendirmeye ittiğini yazdı. Jerusalem Post'ta yer alan bir değerlendirmede ise anlaşmanın Suudi Arabistan'ın diplomatik pazarlık gücünü yükseltebileceği ve ABD yönetimi üzerinde baskı aracı olabileceği görüşü paylaşıldı.
Genel olarak medyada öne çıkan başlıca noktalar şunlar: anlaşmanın kolektif savunmayı merkezine alması, Mekke gibi sembolik bir yerde imzalanması, bölgedeki güç dengelerini dönüştürme potansiyeli ve ABD ile ilişkilerde yeni arayışların işaretlerinin görülmesi. Yayınlar ayrıca metnin gelecekte başka üyeler alarak genişleyebileceği olasılığını da gündeme taşıdı.
Uluslararası basındaki farklı okumalar, pakta ilişkin algının hem askeri hem de diplomatik boyutlarda şekillendiğini gösteriyor. Anlaşmanın uygulama mekanizmaları, üyelik kapsamı ve pratik etkileri önümüzdeki dönemde uluslararası gözlemciler ve bölge ülkeleri tarafından daha yakından izlenecek gibi görünüyor.
TÜRKİYE, SUUDİ ARABİSTAN VE PAKİSTAN TARAFINDAN CUMA GÜNÜ MEKKE’DE İMZALANAN ORTAK SAVUNMA ANLAŞMASI, ULUSLARARASI BASINDA GENİŞ YANKI UYANDIRDI.
