Mekânsal kaygı çalışması uluslararası programa kabul edildi:
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) 2218-Yurt İçi Doktora Sonrası Araştırma Burs Programı kapsamında yürütülen araştırma, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi'nden Dr. Ayşe Tosun tarafından, danışman Doç. Dr. Alaattin Arıkan eşliğinde hazırlandı ve bilimsel çıktı olarak 77. International Astronautical Congress (IAC 2026) programına kabul edildi.
Çalışmanın temel odağı, öğrencilerin mekânsal düşünme becerilerini desteklerken aynı zamanda mekânsal kaygılarını azaltacak disiplinler ötesi öğretim tasarımlarının geliştirilmesiydi. Geliştirilen tasarım ve ilişkili dijital oyun, 5-9 Ekim 2026 tarihlerinde Antalya NEST Kongre Merkezi'nde gerçekleştirilen kongrede interaktif sunum formatında uluslararası katılımcılara aktarıldı.
Kongre ortamı ve katılımcılar:
IAC 2026, Türkiye Cumhuriyeti Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ev sahipliğinde ve SAHA İstanbul eş ev sahipliğinde düzenlendi. Kongrede TUA, TÜBİTAK UZAY, ASELSAN ve ROKETSAN gibi yerel kuruluşların yanı sıra NASA ve Avrupa Uzay Ajansı (ESA) gibi uluslararası kurumlar da yer aldı.
Bu ortam, araştırmanın uluslararası görünürlüğünü artırmakla kalmadı; aynı zamanda eğitimin uzay ekosistemine katkıları ve iş birliği potansiyelinin tartışıldığı bir platform sağladı.
Mekânsal düşünme, kaygı ve eğitim tasarımı:
Mekânsal düşünme becerileri; nesnelerin, mekânların ve ilişkilerinin zihinde canlandırılmasını, iki boyutlu gösterimlerle üç boyutlu yapılar arasında bağlantı kurulmasını ve farklı bakış açılarını değerlendirmeyi kapsar. Araştırma, bu becerilerin öğrenci başarısı ve STEM alanlarına yatkınlık üzerinde belirleyici olduğunu vurguladı.
Mekânsal görevler sırasında ortaya çıkan mekânsal kaygı, öğrencinin dikkatini dağıtıp zihinsel kaynaklarını endişeye yönlendirebiliyor; tekrar eden kaygı deneyimleri ise öğrencilerin bu tür etkinliklerden kaçınmasına yol açabiliyor. Araştırma, öğretim tasarımında bu duygusal boyutun doğrudan ele alınmasının gerekliliğine odaklandı.
Disiplinler ötesi uygulama ve dijital oyun:
Çalışmada ortaokul düzeyine yönelik olarak sosyal bilgiler, fen bilimleri, matematik ve astronomi birleşiminden oluşan disiplinler ötesi bir öğretim tasarımı geliştirildi. Tasarımın amaçları arasında hem mekânsal düşünme becerilerini güçlendirmek hem de mekânsal görevlerde yaşanan kaygıyı azaltmak yer aldı.
Ayrıca uzay eğitimine özgü geliştirilen dijital oyun, gökyüzündeki referans noktalarını kullanarak yön bulma becerisini günlük çevre deneyimleriyle ilişkilendirecek şekilde kurgulandı. Böylece öğrencilerin hem somut hem soyut mekânsal görevler arasında bağlantı kurması hedeflendi.
Eğitimin ulusal hedeflerle ilişkisi:
Çalışma, Türkiye'nin Milli Uzay Programı içinde yer alan "Uzay Bilinci ve İnsan Kaynakları Geliştirme" hedefiyle doğrudan ilişki kuruyor. Araştırma, erken yaşta mekânsal düşünme becerilerinin geliştirilmesine yönelik öğrenme ortamlarının oluşturulmasının, uzun vadede uzay alanında nitelikli insan kaynağı yetiştirmeye katkı sağlayacağını ortaya koyuyor.
Sunumun IAC 2026 bilimsel programında yer alması, Türkiye'de geliştirilen bu yaklaşımın uluslararası bilim topluluğunda paylaşılmasını ve tartışılmasını sağladı. Çalışma, eğitim tasarımı ve dijital araçların bir arada düşünülmesinin mekânsal kaygıyı azaltmada ve mekânsal yetkinliği artırmada önemli bir yol olduğuna işaret ediyor.
TÜBİTAK BİLİM İNSANI DESTEK PROGRAMLARI BAŞKANLIĞI (BİDEB) 2218-YURT İÇİ DOKTORA SONRASI ARAŞTIRMA BURS PROGRAMI KAPSAMINDA, AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİNDE DR. AYŞE TOSUN'UN YÜRÜTÜCÜLÜĞÜNDE VE DOÇ. DR. ALAATTİN ARIKAN'IN DANIŞMANLIĞINDAKİ ARAŞTIRMA, 77. INTERNATİONAL ASTRONAUTİCAL CONGRESS (IAC 2026) BİLİMSEL PROGRAMINA KABUL EDİLEREK SUNULDU.
