Çalışmanın kapsamı:
Manisa Celal Bayar Üniversitesi Alaşehir Meslek Yüksekokulu öncülüğünde yürütülen projede, Türkiye'nin önemli üzüm çeşitlerinden Sultani Çekirdeksiz ile Alaşehir ekotipi Red Globe üzümlerinin tüm genom dizilemesi tamamlandı. Çalışma, MCBÜ Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından desteklenen 2023-036 numaralı proje kapsamında gerçekleştirildi ve elde edilen veriler uluslararası erişime açıldı.
Genom verileri, araştırmanın BioProject numarası PRJNA1175541 olacak şekilde NCBI GenBank veri tabanına kaydedildi; böylece dünya genelindeki araştırmacılar bu verilere erişebilecek.
Araştırma ekibi ve destek:
Projenin yürütücülüğünü MCBÜ Alaşehir Meslek Yüksekokulu Dr. Öğr. Üyesi Emine Dilşat Yeğenoğlu üstlendi. Ekipte Öğretim Görevlisi Tevfik Hasan Can, Dr. Öğr. Üyesi Ummahan Öz, Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Biyoloji Bölümünden Doç. Dr. Murat Afşar ile Tütün Eksperliği Yüksekokulundan Prof. Dr. Meltem Sesli yer aldı.
Bilimsel ve tarımsal hedefler:
Araştırma ekibi, iki üzüm çeşidinin genom dizisinin açıklanmasının, genetik yapıların daha ayrıntılı incelenmesine imkân sağlayacağını belirtiyor. Bu veriler; verim, kalite, kuraklık stresine dayanıklılık ve bitkinin çevresel şartlara verdiği tepkiler gibi özelliklerin genetik temellerinin aydınlatılmasında kullanılabilecek bir referans oluşturuyor.
Özellikle Sultani Çekirdeksiz kuru üzüm üretimi ve ihracatında; Red Globe ise bölgedeki yetiştiriciliği ve ekonomik değeri nedeniyle dikkat çekiyor. Elde edilen genom verileri; hastalıklara dayanıklılık, su kısıtına tolerans ve kalite geliştirmeye yönelik ıslah çalışmalarında temel veri olarak değerlendirilmesi amaçlanıyor.
Sonraki adımlar ve sınırlamalar:
Araştırmacılar, genom dizileme verilerinin doğrudan yeni bir üzüm çeşidi ortaya çıkarmadığını, hedeflenen ıslah ve adaptasyon çalışmalarına ulaşmak için ek araştırmalar ve saha denemelerinin gerektiğini vurguluyor. Ayrıca Red Globe yetiştiriciliğinde görülen renklenme ve tane çatlaması gibi sorunların genetik temellerinin incelenmesi için yeni çalışmalara fırsat sunulduğu belirtildi.
Çalışma ekibi, elde edilen verilerin ayrıntılı analizlerine ilişkin bilimsel makaleler üzerinde çalışmayı sürdürüyor ve paylaşılan veri setinin ulusal ve uluslararası araştırmalarda kullanılmasını bekliyor.
PROJE YÜRÜTÜCÜSÜ DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE DİLŞAT YEĞENOĞLU, AÇIKLAMALARDA BULUNDU
