G7 kapanışında Macron: anlaşma bölgesel gerilimi düşürecek
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Evian’da düzenlenen G7 Liderler Zirvesi’nin kapanış basın toplantısında ABD ile İran arasında varılan anlaşmayı desteklediğini açıkladı. Macron, zirvenin "son derece zor bir uluslararası bağlamda" yapıldığını, ancak G7’nin bu yıl birlik ve gerçek iş birliği zemini yarattığını belirtti.
İran anlaşması ve Hürmüz Boğazı
Kapanış konuşmasında en öne çıkan konu, ABD ile İran arasındaki anlaşmaydı. Macron, G7 ülkelerinin anlaşmayı oybirliğiyle memnuniyetle karşıladığını söyledi ve anlaşmanın bölge ile dünya ekonomisi üzerinde önemli sonuçlar doğuracağını vurguladı.
Macron'un ifadeleri: "Bu anlaşma savaşı Hürmüz Boğazı’ndan Lübnan’a kadar her yerde sona erdiriyor, bu iyi bir şey."
Fransız lider, çatışmaların sürmesi halinde Hürmüz Boğazı’nın aylarca kapalı kalabileceği, petrol ve gaz altyapısının zarar görebileceği ve insani krizin ağırlaşabileceği uyarısını yineledi. Trump’ın anlaşmaya uyulmaması halinde askeri seçeneğin gündeme geleceğine dair sözleri de ele alındı; Macron, anlaşmanın kısa vadeli bir tehdit olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi.
Anlaşmanın nükleer boyutuyla ilgili olarak Macron, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun geleceğinin önümüzdeki süreçte ele alınacak temel başlıklardan biri olduğunu belirtti: "Zenginleştirilmiş uranyum konusunda bu, en geç 60 gün içinde tamamlanması gereken nükleer anlaşmanın kilit konularından biri olacak." Teknik seçenekler olarak uranyumun yerinde seyreltilmesi veya Uluslararası Atom Enerji Ajansı (UAEA) denetiminde transfer edilmesi tartışılacağını söyledi.
Hürmüz Boğazı geçiş hakları ve çok uluslu savunma girişimi
Macron, Hürmüz Boğazı’ndan engelsiz ve ücret alınmadan transit geçiş hakkının anlaşmanın temel taşlarından biri olduğunu vurguladı: "Hürmüz Boğazı’ndan engelsiz ve herhangi bir ücret alınmadan transit geçiş hakkının bu anlaşmanın başlangıcının temel taşı olduğunu yeniden teyit ettik. Bu hemen başlıyor."
Fransa ve İngiltere tarafından hazırlanan çok uluslu savunma girişiminin ticari gemilerin korunmasına ve deniz trafiğinin yeniden başlamasına katkı sunabileceği belirtildi.
Lübnan için "mutlak aciliyet" çağrısı
Zirvede Lübnan da İran anlaşmasıyla bağlantılı olarak tartışıldı. Macron, Lübnan için sağlanan ateşkese G7 içinde oybirliğiyle destek verildiğini söyledi ve "Sağlam ve acil bir ateşkes mutlak aciliyettir" dedi.
Macron, taraflara sorumluluk çağrısı yaparak İran, Hizbullah ve İsrail’e şu mesajları verdi: "İran artık topraklara saldırmamalı. Hizbullah artık Lübnan toprağında ya da Lübnan toprağından İsrail’e karşı faaliyet yürütmemeli. İsrail de artık hemen karşılık vermemeli. Herkese sükunet çağrısı yapıyoruz."
Kalıcı istikrar için Lübnan devlet otoritesinin güçlendirilmesi gerektiğini belirten Macron, destek mesajını Joseph Aoun, Nawaf Salam ve Lübnan silahlı kuvvetlerine yönelik olarak yineledi. Macron, Lübnan Silahlı Kuvvetleri’nin ülke genelinde kontrolü yeniden sağlaması gerektiğini vurguladı.
Gazze, Batı Şeria ve insani yardımlar
Macron, Gazze’de insani yardım ve yeniden inşa çabalarının hızlandırılması gerektiğini; Batı Şeria’daki şiddetin sona ermesi çağrısının da liderler tarafından desteklendiğini söyledi.
Ukrayna konusunda yakınlaşma
Zirvenin bir diğer ana başlığı Ukrayna savaşıydı. Macron, Vladimir Zelenskiy’nin katılımıyla gerçekleştirilen görüşmelerde Kiev’e askeri, enerji ve ekonomik desteğin artırılmasının ele alındığını aktardı ve "Ukrayna ilerliyor, direniyor; Rusya geriliyor" değerlendirmesinde bulundu.
G7 liderleri, Ukrayna’ya hava savunma sistemleri, ek mühimmat ve uzun menzilli kabiliyetler sağlanması konusunda ortak kararlılık sergiledi. Bazı askeri üretimlerin Ukrayna topraklarında lisans yoluyla yapılması seçeneğinin de gündeme geldiği belirtildi. Macron, G7 içinde Ukrayna konusunda daha net bir yakınlaşma sağlandığını söyledi.
Macron, kış öncesi Ukrayna’nın enerji altyapısının desteklenmesi ve tesis güvenliğinin sağlanması için finansman çalışmalarının sürdüğünü, toprak meselesi ve olası barış müzakerelerinin kararının Kiev’e ait olduğunu vurguladı.
G7 kararları: jeopolitik bildiriler ve diğer başlıklar
Zirvede G7 liderleri, sağlık, dijital güvenlik, kritik madenler, küresel ekonomi, göçmen kaçakçılığı ve uyuşturucu ticaretiyle mücadele gibi alanlarda 9 ayrı bildiriyi oybirliğiyle kabul etti. Jeopolitik bildiride ABD ile İran arasındaki anlaşma memnuniyetle karşılandı; bildiride anlaşmanın İran’ın nükleer silah edinmesini engelleyebileceği ve bölgesel tehditleri azaltabileceği ifade edildi.
Lübnan başlığında ateşkes çağrısı, Hizbullah’ın silahsızlandırılması ve Lübnan devletinin silahlar üzerindeki tekelinin yeniden tesis edilmesi desteği yer aldı. Ukrayna’nın toprak bütünlüğüne verilen destek de G7 metninde açıkça belirtildi.
Yapay zeka, kritik madenler ve küresel ekonomi
Teknoloji ve ekonomi başlıklarında yapay zeka güvenliği, demokrasiler arası iş birliği ve çocukların çevrim içi korunması ön plana çıktı. Macron, yapay zekanın demokrasi ve toplumlar üzerindeki etkisinin göz ardı edilemeyeceğini belirterek düzenleme gereğine işaret etti.
Kritik madenlerde tedarik zinciri dayanıklılığı, tek ülkeye bağımlılığın azaltılması ve ekonomik baskı aracı olarak kullanılan kısıtlamalara karşı ortak hareket edilmesi kararlaştırıldı; öne çıkan sayı 2026’da duyurulan 195 proje ve 64 milyar euroluk yatırım hacmiydi.
Küresel ekonomik dengesizliklerde Çin’in kapasite fazlası ve sübvansiyonları ile ilgili eleştiriler dile getirilirken, Macron G7’nin Çin karşıtı bir zirve olmadığını vurguladı.
Sağlıkta yeni iş birlikleri
Zirvede Ebola’ya acil karşılık, kanserle mücadele, çocukluk çağı kanserleri ve sağlık hizmetlerine evrensel erişim konularında kararlar alındı. Macron, Ebola için 1 milyar euronun üzerinde kaynak taahhüdünde bulunulduğunu ve G7 tarihinde ilk kez kanserle mücadeleye ilişkin özel bir bildirinin kabul edildiğini aktardı.
Fransa’nın G7 dönem başkanlığı yıl sonuna kadar devam edecek; Macron, yapay zeka, dijital güvenlik, kritik madenler ve uluslararası finansman gibi alanlarda bakanlar düzeyindeki çalışmaların sürdürüleceğini belirtti.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ABD ile İran arasında varılan anlaşmaya destek vererek, "Bu anlaşma savaşı Hürmüz Boğazı’ndan Lübnan’a kadar her yerde sona erdiriyor, bu iyi bir şey" dedi.
