Londra'da çevrimiçi Hürmüz Boğazı zirvesi düzenlendi
İngiltere’nin başkenti Londra’dan düzenlenen çevrimiçi zirveye yaklaşık 40 ülke katıldı. Zirveye İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper başkanlık ederken, ABD tarafı katılmadı. Fransa, Almanya, Kanada, Birleşik Arap Emirlikleri ve Hindistan'ın aralarında bulunduğu delegeler, Hürmüz Boğazı'nın yeniden güvenli ve düzenli geçişe açılmasına yönelik ortak eylem planlarını değerlendirdi.
Gündem: diplomasi, ekonomi ve güvenlik koordinasyonu
Zirvenin açılışında konuşan Yvette Cooper, "İran, uluslararası bir deniz taşımacılığı yolunu ele geçirerek küresel ekonomiyi rehin alıyor" dedi. Cooper, toplantıda diplomatik ve uluslararası planlama tedbirlerinin öncelik taşıdığını; tüm diplomatik ve ekonomik araçların seferber edilmesi, sektör, sigorta şirketleri ve enerji piyasalarıyla güven artırıcı çalışmalar yürütülmesi, mahsur kalan gemi ve denizcilerin güvenliğinin sağlanması ve boğazın güvenli ve sürdürülebilir şekilde yeniden açılabilmesi için küresel koordinasyonun güçlendirilmesinin ele alındığını belirtti.
Cooper, İran’ın çatışmaya dahil olmayan ülkelere yönelik eylemlerinin yalnızca enerji fiyatlarını ve yaşam maliyetini değil, küresel ekonomik güvenliği de etkilediğini vurguladı ve Dünya Bankası tahminlerine göre boğazın kapalı kalması halinde 9 milyon kişinin gıda güvensizliği riskiyle karşılaşabileceğine dikkat çekti; Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını "acil bir ihtiyaç" olarak nitelendirdi.
Durumun boyutu: gemi ve personel etkileniyor
Cooper, son 24 saatte boğazdan geçen gemi sayısının 25 olduğunu, normalde bu sayının 150 olduğunu belirtti. Boğazın neredeyse tamamen kapatılması sonucu yaklaşık 2 bin geminin mahsur kaldığını ve bölgede yaklaşık 20 bin denizcinin bulunduğunu açıkladı.
Askeri planlama ve mayın temizliği gündemde
İngiltere’nin ayrıca önümüzdeki hafta askeri planlamacılar toplantısına ev sahipliği yapacağı bildirildi. 7 Nisan tarihinde yapılacak toplantıda askeri planlamacıların "kolektif savunma kapasitesinin nasıl harekete geçirileceğini" ele alması ve özellikle İran tarafından yerleştirilmiş olabileceği değerlendirilen mayınların temizlenmesi gibi konuların gündemde olması planlanıyor. Toplantının, İngiltere’nin denizaşırı askeri operasyonlarının planlandığı Northwood’daki Daimi Müşterek Karargah tarafından organize edileceği ve bazı uluslararası temsilcilerin çevrimiçi katılmasının beklendiği ifade edildi.
Uluslararası görüşler: koordinasyonun önemi
Fransa Silahlı Kuvvetler Sözcüsü Guillaume Vernet, sürecin çok aşamalı olacağını ve düşmanlıklar yatışmadan veya sona ermeden güvenli bir çözümün sağlanamayacağını vurguladı. Vernet, toplantıların temel amacının gemi sahiplerine bölgeden geçmenin güvenli olduğunu inandırmak ve sigorta primlerini düşürmek olduğunu söyledi ve "İran ile koordinasyon sağlanmadan güvenlik garantilerinin mümkün olmadığını" belirtti.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da Güney Kore'de yaptığı açıklamada, boğazın askeri güçle ele geçirilmesinin gerçekçi olmadığını ve bunun belirsiz bir süre alacağını ifade etmişti.
ABD'nin tutumu ve önceki açıklamalar
Zirveye ABD'nin katılmaması dikkat çekti. Daha önce ABD Başkanı Donald Trump, boğazın doğal olarak açılabileceğini ve su yoluna bağımlı ülkelerin bunu sağlamakla sorumlu olduğunu, Hürmüz Boğazı’nı kullanan diğer ülkelerin su yolunu kendi kontrollerine almaları gerektiğini ifade etmişti.
Toplantı, bölgenin tekrar güvenliğini sağlamaya yönelik diplomatik, ekonomik ve askeri adımların eş zamanlı planlanmasını amaçlarken, katılımcılar sigorta, enerji piyasaları ve denizcilik güvenliğinde koordinasyonun hızlandırılmasının gerekliliğini teyit etti.
İngiltere’de yaklaşık 40 ülkenin katılımı ile "Hürmüz Boğazı" konulu çevrimiçi bir zirve düzenlenirken, ABD tarafı zirveye katılmadı.
