litvanya parlamentosu ilk adımı geçti
Litvanya Parlamentosu Seimas, anayasanın 137. maddesindeki ülke topraklarında nükleer silah bulundurulmasını ve yabancı askeri üs kurulmasını yasaklayan hükmün değiştirilmesine ilişkin teklifi ilk oylamada kabul etti. Teklif, parlamentodaki oylamada 106 milletvekilinin 'evet', 18'inin 'hayır' ve 6'sının çekimser oyuyla geçti.
Değişikliğin yürürlüğe girebilmesi için yasal prosedür gereği ikinci ve nihai oylamanın yapılması gerekiyor; bunun için Seimas’ın 141 üyesinden en az 94ünün değişiklik yönünde oy kullanması şartı bulunuyor. Parlamento Başkanı Juozas Olekas, nihai oylamanın planlandığı tarihi 12 Ocak olarak açıkladı.
Neler oldu:
Seimas’ta gerçekleştirilen oylama, anayasal bir yasağın kaldırılması yönündeki iki aşamalı süreçte ilk adım oldu. Teklifin ilk oylamada kabul edilmesi, özellikle ülkenin savunma ve caydırıcılık tartışmalarını yeniden gündeme getirdi. Oylama sonucunun tamamlanmasının ardından ikinci oylama en az üç ay sonra yapılabilecek.
neden değişiklik gündemde:
Parlamento Başkanı Juozas Olekas, yasağın kaldırılmasının Baltık ülkesinin dayanıklılığını ve caydırıcılık kapasitesini güçlendireceğini savundu. Olekas, düzenlemenin ayrıca Litvanya ile diğer AB ve NATO üyesi ülkeler arasındaki hukuki farklılığı ortadan kaldıracağını belirterek, 'Daha güçlü bir destek sağlanmasını güvence altına alacağız' ifadelerini kullandı.
Muhalefet ve savunma cephesinden gelen destek de bu çerçevede değerlendirildi. Anavatan Birliği-Litvanyalı Hristiyan Demokratlar (TS-LKD) Partisi lideri Laurynas Kasciunas, mevcut kısıtlamalar nedeniyle Litvanya’nın NATO’nun nükleer caydırıcılık planlarına tam katılamadığını söyleyerek değişikliğe destek verdi. Kasciunas, nükleer caydırıcılığı 'caydırıcılığın tacı' olarak nitelendirdi.
Savunma Bakanı Robertas Kaunas da ülkenin güvenliğini sağlama amacıyla tüm enstrümanlara ihtiyaç duyulduğunu vurguladı; Kaunas, teklifin Rusya’nın Ukrayna’daki eylemlerine bir cevap olduğunu söyleyerek, 'Rusya’nın saldırılarına cevap veriyoruz. Eğer Rusya, Ukrayna’daki savaşı başlatmasaydı muhtemelen bugün bunları konuşuyor olmayacaktık' dedi.
muhalefet tepkisi ve referandum çağrısı:
Değişikliğe en güçlü itiraz Nemunas Şafağı Partisi’nden geldi. Partinin milletvekillerinden 14'ü 'hayır' oyu verirken, 2'si çekimser kaldı. Partiden Aidas Gedvilas, parlamentonun böylesine köklü bir anayasa değişikliğini tek başına yapmaya yetkili olmadığını savunarak referandum çağrısı yaptı ve bu konunun halkla tartışılarak çözülmesi gerektiğini belirtti.
bölgesel ve uluslararası yansımalar:
Konuyla ilgili dış basında ve diplomatik çevrelerde de yankılar oldu. ABD basınında, Washington’un Avrupa’daki bazı NATO ülkelerine nükleer silah konuşlandırmayı değerlendirdiğine yönelik haberler yer almıştı. Litvanya Başbakanı Mindaugas Sinkevicius ise ABD’nin ülkede kalıcı bir askeri üs kurmayı kabul etmesi halinde masrafları karşılamaya hazır olduklarını bildirdi.
Kremlin ise daha önce yaptığı açıklamada, Litvanya’nın NATO müttefiklerine nükleer silah konuşlandırma izni vermesi halinde ülkenin Rusya için hedef haline gelebileceği uyarısında bulundu. Bu tür değerlendirmeler, değişikliğin bölgesel güvenlik dengeleri üzerindeki muhtemel etkisine dair tartışmaları artırıyor.
Seçilecek yol, hem iç siyasette hem de NATO ve AB bağlamında Litvanya’nın savunma politikası ve ittifak içindeki rolü açısından belirleyici olacak. Sürecin ikinci oylama aşaması ve sonrası, teklifin kabul edilip edilmemesine göre ülkenin güvenlik mimarisinde somut sonuçlar doğurabilecek.
Litvanya Parlamentosu, ülke topraklarında nükleer silah bulundurulmasını yasaklayan anayasa hükmünün kaldırılmasına yönelik değişikliği ilk oylamada kabul etti. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi için ikinci oylamadan da geçmesi gerekiyor.
