Lise öğrencilerinin yürüttüğü veri madenciliği çalışması, 50 yıllık Türkçe pop sözlerini inceledi
Karabük Alparslan Gazi Anadolu Lisesi öğrencileri danışman öğretmenleri Nur Kabave Kutlu eşliğinde yürüttükleri "Zamanın Dili Projesi" kapsamında, Türkçe pop müziğinin son 50 yıllık dil değişimini veri madenciliği yöntemleriyle analiz etti. Çalışma, 8 Mayıs 2026'da İstanbul Aydın Üniversitesi Florya Kampüsü'nde düzenlenecek VIII. Ulusal Çocuk Araştırmaları Kongresi'nde sunuldu.
Çalışmanın kapsamı ve yöntem
Proje kapsamında 1975-2025 arasından öne çıkan yüzlerce şarkı sözü incelendi. Yazılım ve analiz kısmını 9. sınıf öğrencileri yürüttü; metinlerin fiil kullanımları Python tabanlı veri madenciliği yöntemleriyle çözümlendi. Toplam 12 bin 397 fiil analiz edildi ve yıllara göre kip dağılımları çıkarıldı.
Ana bulgular
Analizler, 1975-2000 döneminde geniş zaman kipinin yoğun şekilde kullanıldığını gösterirken, 2000-2025 döneminde şimdiki zaman kullanımının belirgin şekilde arttığını ortaya koydu. Çalışma, şimdiki zaman kullanımının iki kattan fazla arttığını tespit etti.
Öğrenciler ve danışman, verileri yorumlarken eski dönemdeki ifadelerin toplumun ortak duygularına hitap eden, evrensel anlatımlar barındırdığı; bunun da bu şarkıların uzun yıllar hafızalarda kalmasına katkı sağladığı değerlendirmesini yaptı. Günümüzde ise sosyal medya kültürü, hızlı tüketim alışkanlıkları ve bireyselleşme eğilimlerinin şarkı sözlerinde daha anlık ve kişisel ifadelerin öne çıkmasına yol açtığı belirtildi.
Danışman ve öğrenci değerlendirmeleri
Bilişim Teknolojileri Öğretmeni Nur Kabave Kutlu, araştırmada şarkı sözlerinin yalnızca tematik yönünün değil, doğrudan dil yapısının incelendiğini vurguladı. Kutlu, dilin toplumsal değişimin hassas bir göstergesi olduğunu ve bu değişimin şarkı sözlerinde açıkça görüldüğünü ifade etti.
Projede yazılım kısmında görev alan 9. sınıf öğrencisi Emir Demirel, elle yapılması uzun sürecek bir çalışmayı Python ile kısa sürede sonlandırdıklarını; en dikkat çekici sonucun geniş zaman kullanımı düşüşü ve şimdiki zaman artışı olduğunu söyledi. Öğrencilerden Esmanur Ergin ise eski şarkıların yıllar içinde kalıcılığının dikkat çektiğini ve bunun nedenini şarkı sözlerinin dil yapısında aradıklarını belirtti.
Sunum ve akademik açıdan önemi
VIII. Ulusal Çocuk Araştırmaları Kongresi'nde sunulan çalışma, lise düzeyindeki öğrencilerin üniversitelerde kullanılan veri madenciliği tekniklerini uygulayabilmeleri açısından dikkat çekiyor. Çalışma, genç araştırmacıların uygulamalı programlama ve dil analizi deneyimi kazanmasını sağlarken, popüler müzik metinlerinin toplumsal dil değişimini izlemek için zengin bir kaynak olduğunu gösteriyor.
DANIŞMAN ÖĞRETMEN NUR KABAVE KUTLU VE ÖĞRENCİLERİ
