Pankreatit şüphesinde dikkat edilmesi gerekenler:
Karından başlayıp kuşak tarzında sırta yayılan şiddetli ağrı basit bir mide sorunu olarak değerlendirilmemeli. Medipol Acıbadem Bölge Hastanesi Gastroenteroloji ve İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Yılmaz Bilgiç, pankreatitin hem akut hem de kronik formlarda görülebildiğini, tekrarlayan atakların pankreas dokusunda kalıcı hasara yol açabileceğini vurguluyor. Ani başlayan bir atak daha önce pankreatit öyküsü olmayan hastalarda da görülebiliyor; bu yüzden ağrının niteliği ve eşlik eden belirtiler önem kazanıyor.
Belirtiler ve tanı süreci:
Pankreatitin en sık bulgusu kuşak şeklinde, kemer tarzında sırta vuran karın ağrısıdır. Ağrıya genellikle bulantı, kusma, bazen ateş ve vücutta sararma eşlik edebilir. Prof. Dr. Bilgiç, sırta vuran ve şiddetli olan bu tip ağrının, basit bir mide rahatsızlığı olarak görülmesinin yanlış yönlendirebileceğini; böyle durumlarda hekim tarafından değerlendirme ve gerekli tetkiklerin yapılmasının gerektiğini belirtiyor. Akut ataklar tek seferlik olabilirken, tekrarlayan ataklar zamanla kronikleşebilir ve pankreasın yapısında incelme ile fibrotik değişikliklere sebep olabilir.
Nedenler, tedavi ve yaşam tarzı:
Pankreatiti tetikleyen en sık nedenlerden biri safra taşlarıdır; Prof. Dr. Bilgiç özellikle 5 milimetreden küçük taşların safra kesesinden safra kanalına düşmesiyle akut pankreatit oluşturabileceğine dikkat çekiyor. Tedavi, öncelikle ağrı kontrolü üzerine kuruludur. Enfeksiyon gelişmişse antibiyotik kullanılabilir; safra kanalına taş düşmesi saptandığında taşın ERCP ile çıkarılması gerekebilir. Kandaki yağların yüksekliğine bağlı durumlarda buna yönelik tedaviler uygulanır. Kronik pankreatitte pankreas kanalında taş, darlık veya genişleme görülebilir; bazı hastalarda kanal içi taş çıkarma, stent uygulaması ve darlıkların giderilmesine yönelik girişimler gerekebilir.
Yaşam tarzı değişiklikleri de tedavinin ayrılmaz parçasıdır. Prof. Dr. Bilgiç, pankreatit gelişen kişilerin alkolü hayatlarından çıkarması ve çok yağlı besinlerden uzak durması gerektiğini vurguluyor. Obezite ve pankreas yağlanması pankreas sağlığı açısından risk oluşturduğundan, beslenme ve kilo kontrolü ihmal edilmemelidir. Şiddetli kuşak tarzı ağrı, devam eden kusma, ateş veya sarılık gibi belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurmak önemlidir.
MEDİPOL ACIBADEM BÖLGE HASTANESİ GASTROENTEROLOJİ VE İÇ HASTALIKLARI UZMANI PROF. DR. YILMAZ BİLGİÇ
